ZomerExpo 2012 – Liefde

In Loving memory

Wat is dat spannend om aan zo’n open inschrijving mee te doen. Anoniem gekozen staat open voor kunstenaars en amateurs. Dit jaar is de kapstok: liefde. Iedereen die denkt iets bij te dragen hebben in dit thema, mag zijn werk inzenden. Je betaalt het inschrijfgeld en klaar. Dan begint het lange wachten.
Eerst dacht ik: liefde? Ik heb helemaal niets met liefde. Ik maak landschappen en roest-reanimaties. Toen ging er iets borrelen. Vaak gebeurt dat onder de douche of ook wel op de fiets. Ik was al van plan iets te doen met vondsten en voorwerpen die om me heen zwierven na de dood van mijn moeder. Ze overleed in 2010. De knopendoos, de jarretels, de trouwfoto en vooral haar agenda-schrijfsels waren de stille getuigen. Maar het is meer ontdekte ik tijdens het maken. Het gaat over een generatie die niet meer leeft, ver voor de iPad en de iPhone. Ikzelf beweeg me er middenin. Mijn zoons sms-en en twitteren er lustig op los. Facebook is hun levensader. Ik leef in de tijd van sociale media maar heb ook nog voeling met de tijd van vroeger toen er nog met de hand werd afgewassen, de sokken gestopt en de kleding zelf gemaakt werd. Waar het eigen handschrift nog aanwezig was in papieren agenda’s en persoonlijke voorwoordjes in boeken.
Zo ontstond ‘In loving memory’.
Met dit werk heb ik in de rij gestaan voor Anoniem gekozen. Wat is het fijn als je dan te horen krijgt: ‘Gefeliciteerd mevrouw, u bent door.’ Samen met 250 andere kunstwerken gekozen uit drieduizend werken.
Zie hier het filmpje met persoonlijke toelichting. 15 juni is de besloten opening in het Gem in Den Haag. Daarna is de tentoonstelling voor publiek geopend t/m 18 augustus. Je kunt nu al een voorproefje krijgen via Avro’s Kunstuur met Andrea van Pol. Uitzendingen 19 en 26 mei en 2 en 9  juni.

Kunst boven station Amersfoort

In 2008 werd ik uitgenodigd om als kunstenaar de vergaderlounges van Seats2Meet Maarssenin te richten. Inmiddels hangt mijn werk daar permanent. Het was destijds ontzettend leuk om te doen. Kunst in een mooie omgeving komt extra goed tot zijn recht en andersom gledt het ook. Mooie kunst laat de omgeving spreken. De vestigingsmanager van Seats2Meet Amersfoort vond dat ook. Ze kwam een keer langs, zag de kunst en viel als een blok. Ze nodigde mij uit om met een nieuwe collectie schilderijen de ruimtes van Seats2Meet Amersfoort te verfraaien.
Zo kwam ik op een maandagmorgen met de Volvo volgeladen aan bij station Amersfoort. Ik kreeg bijna ruzie met de taxichauffeurs omdat ik op hun rijbaan reed en ook nog stilstond. Ik moest even bellen met Estefania. Waar moest ik nou uitladen? Nou, nou die taxilui hebben een kort lontje.
Een locatie zo pal boven het station is natuurlijk ook heel erg druk. Na een tijdje waren alle schilderijen uitgeladen en naar boven gesjouwd. Toen kon het leuke werk beginnen. Passende kunst bij de ruimte zoeken. Het is zo gaaf om een schilderij op een knalblauwe of bloedrode muur te zien hangen. Heel anders dan in een galerie waar alle muren altijd saai wit zijn. Hier gaat het schilderij een verbinding aan met de omgeving wat zorgt voor krachtige kleurexplosies.
Dus ben je op doorreis? Wip eens aan bij Seats2Meet Amersfoort. Je kunt er goed werken maar ook lekker lunchen. En het is heel bijzonder dat je zo in stilte kunt werken terwijl pal onder je het krioelt van de mensen. Als je van de ene kant van het pand naar de overkant gaat, loop je door een glazen gang die recht boven de stationshal is gebouwd. Een prachtig schouwspel.

ZomerExpo Anoniem gekozen

Op de valreep nog even naar het Gemeentemuseum Den Haag geweest om het geselecteerde werk van mijn collega-kunstenaars te bekijken. Het was een gevarieerd aanbod, gesorteerd op portret, landschap en stilleven. De klassieke thema’s zeg maar. Net als in de vroegere salons hangt het werk van muur tot muur, van vloer tot plafond, enkele uitzonderingen daar gelaten.
Een overdaad aan beelden, kleuren en vormen van amateur en professional door elkaar. Elk kunstwerk had wel iets dat raakte viel me op: ontroerend, absurd, wreed, hilarisch, intens, arbeidsintensief of groots. De jury heeft anoniem de selectie gemaakt in slechts luttele seconden. Een hele klus maar met indrukwekkend resultaat. Mijn aandacht ging naar de kunstenaars die zich net als ik laten inspireren door de huid. Het werk van Alda Koning valt op door haar minutieuze geschilderde weergave van de ouder wordende huid met sporen uit een rijk leven dat achter de rug is en terug te zien is op de huid van een lichaam in verval. Het contrast met een nieuw, maagdelijk wit kanten hemdje maakt het beeld spannend. Beeldend kunstenaar Inge van der Ven laat een huid van papier zien. Van oude theezakjes maakte zij opnieuw een servies door met naald en draad de papieren onderdelen aan elkaar te bevestigen.
De zomerExpo is nog t/m 21 augustus te zien in Gemeentemuseum Den Haag.

Infiltratie in fort Asperen

 

Het kunstenaarsduo Liesbeth Bik en Jos van der Pol laat zich in hun werk inspireren door de omgeving. Fort Asperen kon niet anders dan tot een tentoonstelling leiden over grenzen, verdedigingslinies, oorlog, bezetting, verdedigingstactieken, samenzweringen en infiltranten.

 Too late, too little, (and how) to fail gracefully poogt territoria te doorbreken, rookgordijnen op te werpen en de bezoeker vooral op het verkeerde been te zetten.

In het fort staat de herrie-makende installatie Air Time van Jasper Niens. Met een compressor wordt druk opgebouwd om iets in beweging te zetten, maar wat? Lange rode snoeren verdwijnen ergens bovenin de schacht. Ik kan het niet helemaal plaatsen. Elke minuut is er weer dat geluid van druk opbouwen en loslaten met een piepende sis. Bovengekomen bekijk ik de boekjes van Lara Almarcequi over ruïnes in het half donker. Op de muren heeft zij de Bouwmaterialen Fort Asperen  in beeld gebracht. Een lijstje met gewichten van hoeveelheden steen, cement en zand staan in zwarte letters op de muren gekalkt. Het imposante fort is teruggebracht tot de som der delen. Opeens sta ik in een zee van licht en zwiepen de luiken open. Prachtig uitzicht op groen gebladerte en de rivier de Linge (de langste van Nederland). Het schouwspel duurt even en dan vallen de luiken weer dicht en is de nis weer in het duister gehuld. In de volgende nis gebeurt hetzelfde. Air Time speelt een spel met licht en donker (of gaat het gevecht aan met) en de compressor trekt elke minuut alle zeven luiken op de bovenste verdieping open. Wat een verrassing om dit al lopend te ontdekken. Een van de weinige ruimtelijke objecten zijn de prachtige glazen lampen gemaakt door Nomeda en Gediminas Urbonas in samenwerking met het Leerdams glasmuseum. Ze liggen geschakeld op tafels en verspreiden verschillende kleuren licht. De vorm is afgeleid van een zak met lucht. Dezelfde zak die gebruikt wordt om duiven te trainen. Het zijn de trofeeën voor de winnaars van de postduivenrace om de Fort Asperen Cup. Een happening tijdens de opening van de tentoonstelling. Een postduif was in vroeger tijden een boodschapper tussen militaire legioenen. Hoezo vredesduif? 

 In de nissen van het fort staan opvallend veel flatscreens. De meeste kunstenaars vatten het thema van infiltratie, grensoverschrijding en oorlog samen in een videofilm. Een ruimte is zelfs gevuld met twintig flatscreens. Er zijn nauwelijks bezoekers en de films draaien voor de muren en mij. Vlaggen, veel vlaggen, protestmarsen, schreeuwende mensen, vreugdevuren, pannen soep, actievoerders en fanfarekorpsen vullen het beeld. Het is een overkill aan geluid, geschreeuw en geschiet en ik loop door naar een intieme nis voor de videoprojecties Serious Games en A Sun with no Shadow van Harun Farocki. Hij toont computergames die gebruikt worden voor training van Amerikaanse soldaten. Een slachtoffer, een dode hond of een colablikje wordt met veel precisie in het spel gebracht. Zelfs de schaduw van de tank door de zon wordt gesimuleerd. Het moet allemaal zo echt mogelijk lijken. Zo worden soldaten voorbereid maar krijgen ook een ‘mindset’ opgedrongen. Een bijna huilende soldaat in camouflage-tenue bezorgt me buikpijn waarna ik op zoek ga naar iets luchtigers.

Ontwapenend is het videowerk ‘        ‘ van Navid Nuur met twee kippen. Onder hypnose blijven ze gebiologeerd op het asfalt zitten voor een getekend vierkant met een schuine streep erin. De dieren menen er een roofvogel in te herkennen. Na een poepje van de zenuwen op het grijze asfalt, waggelen ze weg bij het vierkant. Simpel maar boeiend om te zien omdat je verwacht dat ze het vierkant gaan betreden en de grens overschrijden. Teruglopend naar de auto, ren ik nog even terug voor een kunstwerk van Navid Nuur: een button met de tekst We share Air. Gratis voor iedere bezoeker.

Too late, too little, (and how) to fail gracefully Kunstfort Asperen t/m 25 september.

 

Ontmoeting in Sypesteyn

Gister was de opening van De Ontmoeting. Hedendaagse kunstenaars van kunstenaarsvereniging Kunstronde Vecht en Plassen reageren op de museumcollectie van kasteel Sypesteyn in Loosdrecht. Dat leidt tot verrassende huzarenstukjes. Zoals keramiste Claartje Borren die de kanten kragen van de antieke schilderijen pikt en daarvan een gigantische kroonluchter maakt. De open vormen in het kant heeft ze gemaakt van soepbotjes en mergpijpjes. Deze zijn vervolgens in keramiek aan elkaar bevestigd tot een witte, ronde kraag die boven de hoofden van de bezoekers in de toonkamer bungelt. De gesloten cirkel verwijst naar de cyclus van het leven. Barbara de Clercq liet zich inspireren door het kasteel als vleermuizenburcht. Deze fladderende schepsels overnachten regelmatig in de stille vertrekken van het kasteel en hangen er nu in brons.

Het Chinese porselein dat overal in het kasteel staat uitgestald was de inspiratiebron voor Hansje Aelvoet en leidde tot een drietal keramische figuren. Zeeuwsche meisjes, maar dan anders. Aelvoet’s werk valt op door grote beenpartijen en kleine hoofdjes wat een prettige onbalans in het werk geeft. En humor. De installatie ‘DasletzteHemdhatkeineTaschen’ van Adriaan van den Berk verwijst naar de rijkdommen van het kasteel. Maar uiteindelijk kun je niets meenemen in je graf. Toch verzamelt iedereen op aarde zijn rijkdommen en schatten. Arme mensen kunnen geen goud en zilver betalen en verzamelen nepzilver. Van den Berk stalt het uit met betonnen vormen. De vormen zijn gegoten uit oude verpakkingen. Het doet me sterk denken aan het werk van Patrick van Vught die eerder exposeerde met ‘Dystopia’ bij Laboratorio in de expositie Aandacht2.
En waar viel ik voor? Als schilder werd mijn aandacht getrokken naar de Treurhoningboom van schilder Ans Schutten. De kleuren en kronkelige vormen spreken een oertaal. Ook het werk van Henriette J. Heutink vond ik verstild en verfijnd in materiaalgebruik en kleurkeuze. Een illustratief filmpje op haar website toont haar manier van werken. Een juweeltje is ook het werk van fjinschilder René Smoorenburg. Een schattig, wit (doop)jurkje schilderde hij minitieus naturalistisch na op een zwarte achtergrond. In de zware, zwarte houten lijst gaat het volledig op in de museumcollectie. Heel fraai.
De heer van Sypesteyn had geen kinderen en wilde graag zijn naam nalaten door zijn bezittingen in het kasteel te conserveren voor het nageslacht. Dat is gelukt. Maar hoe zat het eigenlijk met mevrouw van Sypesteyn? De kunstenaar Marlies Ransdorp zet op haar de focus en schilderde een verstild portret van deze kasteeldame. Dat doet ons feministisch hart goed. Opvallend is het medaillon op haar vestje. Maria Machteld van Sypesteyn had namelijk als hobby het schilderen van medaillons, miniatuurtjes op ivoor. De afgebeelde medaillon bestaat ook echt en wordt bewaard in het Rijksmuseum. Helaas waren de kosten te hoog om het kleinood naar Loosdrecht te halen.
De ontmoeting, expostie in Sypesteyn, 14 mei t/m 14 augustus, maandag gesloten. Voor rondleidingen zie agenda museum Sypesteyn en voor deelnemende kunstenaars Kunstronde.nl.

Schoonheid van de wetenschap

Ik vond het een beetje tegenvallen. Had me er zo op verheugd door de mooie plaatjes in de krant. Foto’s van cellen en weefsels, micro-opnamen van nanodeeltjes. Geweldig! Wat een inspiratie voor mijn eigen werk. Goed gestemd maakte ik de reis naar Boijmans Rotterdam. Nadat ik de pindakaasvloer van Schippers achter me had gelaten en vrij was van de penetrante geur in mijn neusgaten kwam ik bij de ‘Schoonheid van de wetenschap. Alle beelden waren in beweging. Met grote pixels sprongen ze van de muren. Ik kreeg geen tijd me te verlustigen aan nano-deeltjes want alles zoefde in sneltreinvaart over de muren. De schimmels, beelden van water en geologie. Hoe leuk ik een tentoonstelling op? Jammer, jammer, voor mij een gemiste kans. Wel was er een mooi filmpje van een 12 weken oude foetus waarvoor je even op een bankje kon gaan zitten. Even rust aan mijn ogen.

Schoonheid van de wetenschap is nog te zien t/m 5 juni, museum Boijmans, Rotterdam.

Geweld, seks, meditatie en onthechting

 
 
 

Geestelijken die blote vrouwen onder hun kazuifels verstoppen en zich laten pijpen; yogi’s die zich door slangen laten wurgen, zwoele meisjes die zich door kikkers laten bevredigen met opzwepende klanken. Het zijn zomaar wat scènes uit de stop-motion animatievideo’s van Nathalie Djurberg. Deze jonge Zweedse kunstenaar heeft een solo-tentoonstelling in Boymans. Componist en vriend Hans Berg geeft bodem aan de beelden met zijn zelf gecomponeerde symfonische muziek. Een spannend duo dat wereldwijd tentoonstellingen heeft en in 2009 de Zilveren Leeuw in de wacht sleepte op de Biënnale van Venetië.

 

Het is een beetje donker in de zaal van Boymans. Rechts kijk ik aan tegen grote stroken gekleurd papier die Nathalie Djurberg op de ramen heeft geplakt. Het maakt onderdeel uit van de tentoonstelling en tovert mooie banen gekleurd licht op de vloer. Toch vind ik het wat knullig gemaakt. Een beetje plak- en knipwerk. Maar misschien past het bij haar stijl. Ook haar poppen zijn zelf gemaakt en ruw afgewerkt maar stralen een enorme kracht uit. Puur, oer en authentiek staan een veertigtal beelden uitgestald in vitrines in de meest vreemde posities of yoga-houdingen. Hangend aan een boom, liggend op de rug, in de kat-positie ‘catstretchter’ met spijkers in het lijf geslagen. Dit is lijden. Het is een stevige opmaat naar de video’s die rondom vertoond worden op grote schermen. De titelvideo Snakes Knows it’s Yoga laat een yogi-mannetje zien met lange haren die pogingen doet te mediteren. Deze worden elke keer ruw verstoord door een slang die om hem heen kronkelt en de yogi op het laatst wurgt. De yogi weet echter niet van ophouden en gaat stug door ook al worden zijn ledematen ruw uit elkaar getrokken. De stugge yogi bekoopt het met de dood. Het is indringend en beangstigend om te zien. Djurberg slaagt er goed in om met eenvoudige klei-animaties zulke heftige emoties op te roepen. Nog sterker is dat in de animatie Untitled waarin een wulpse vrouw speelt met een kikker. De rode lippen van de vrouw zijn zwoel en dik en haar hele gestalte roept de associatie op met een seksbom. Hoe de vrouw de kikker benadert en hem over haar billen laat glijden, met haar tong zijn huid probeert te likken roept onmiskenbaar geile gevoelens op. De beelden brengen je naar je eigen donkere krochten en stimuleren je fantasie. In sjamaanse culturen in Midden Amerika worden padden verleid door sjamanen. Ze likken de hallucinerende stof van hun wrattige paddenhuid om in hogere sferen te komen. De video toont vooral de erotische beelden van het likken. Ja, een rode tong van klei kan heel opwindend zijn. De krachtige illusies die Djurberg schept met haar eenvoudige klei-animaties zijn heel indringend door de suggesties van bloed, geweld, rondvliegende ledematen, wormen en andere angstaanjagende dieren. De muziek ondersteunt de beelden met opzwepende ritme’s of zoet getingel.

 

‘Snakes Knows it’s Yoga’ met werk van Nathalie Djurberg en muziek van Hans Berg is nog te zien t/m 1 mei in museum Boymans, Rotterdam.

De Pindakaasvloer van Wim T. Schippers kun je nog t/m 29 mei zien. Het stinkt behoorlijk.