Bij ons in de Biblebelt gesmoorde creativiteit

Geplaatst op

Ze hadden niet gedacht bij het Catherijneconvent in Utrecht, dat de tentoonstelling ‘Bij ons in de Biblebelt’ zoveel bezoekers zou trekken. Het aantal schuift rap naar de 50.000 en breekt alle records. Ze krabben nu achter hun oren en hebben spijt dat ze de bevindelijke richting niet wat meer ruimte hebben gegeven in tijd en plaats.

Voor mij als ex-vrijgemaakte was een bezoek aan deze tentoonstelling een sprong in het verleden, enigszins terug naar het hol van de leeuw. Behalve dat het in alle zaaltjes belachelijk druk was en je nauwelijks de filmpjes kon volgen, werd ik overvallen door een zwaar gevoel. Ik bleef maar zuchten. Het ‘bij ons’ is wel heel letterlijk in deze context; ik zie alleen mensen die je in de bevindelijke en gereformeerde kerken tegenkomt. Uniform in hun uitstraling, zondagse mensen die het gelijk aan hun kant hebben. De Waarheid. Bordjes met ‘Ik ben de goede Herder’ opengeslagen statenbijbels, de Nashville-verklaring op een formicatafel ter inzage en grote schermen met SGP-voorman Kees van der Staay, in blauw pak natuurlijk. Het eigen geluid krijgt ruim baan in deze bubbel. Nergens een dissonant.

De oudste en liefste vrouw van de tentoonstelling
in zondagse kleren met tas en handschoenen

Toen moest de zaal met kleine videoschermen nog komen. Hier zie ik tussen de drommen bezoekers door interviews met mensen van binnenuit de gemeenschap, netjes gekleed op een bank. Een jongeman vertelt dat hij op zondag geen korte broek aan mag, ook niet als het boven de 25 graden is. ‘We spelen in de achtertuin en gaan niet het erf af.’ Een goed gekapte vrouw vertelt dat er op zondag niet gereisd wordt. In de vakantie op een buitenlandse bestemming gaan ze om 23.58 in de volgepakte auto zitten om exact op maandagmorgen om 00.00 uur te vertrekken naar huis. Zo wil hun god dat.

Computers en iPhones zijn inmiddels wel binnengedrongen in de bevindelijke gemeenschap maar worden nog steeds aan banden gelegd ten faveure van het samen doen van spelletjes. De gezinscultuur wordt op alle fronten beschermd. Er is een christelijk internet zonder porno denk ik, want sex, Eva en het lijf zijn van de duivel. Het bewustzijn van de brede en de smalle weg wordt er bij de jeugd goed ingewreven. ‘We zijn wel in de wereld maar niet van de wereld’ herinner ik me nog uit mijn jeugd. Een gevleugelde uitspraak van de dominee tijdens mijn catechisatie.

De foto’s van de meisjes die allemaal dezelfde klederdracht hebben; rokje, bloesje en wollen trui, zijn onthullend. Zo ontdaan van elke creativiteit en individualiteit en geperst in de mal, het maakt me verdrietig en doet me denken aan een voorval uit mijn middelbare schooltijd. Ik zat op een vrijgemaakte scholengemeenschap in Rotterdam, dus niet direct biblebelt, maar ook daar mocht je als meisje geen hotpants en minirok dragen. Er mocht overigens ook niet gedanst worden. Veel regels en één grote mal.

De mal

In die tijd vond ik het leuk om kleding te ontwerpen en te naaien. Daarmee trad ik in de voetsporen van mijn moeder want ook zij zat vaak achter de naaimachine. Samen gingen we regelmatig naar de markt op de Meent om stof te kopen. Altijd in de uitverkoop. Mijn moeder had een goed gevoel voor stof, materiaal, kwaliteit en kende ook alle stoffen bij naam: keperkatoen, ribfluweel, damast, ruwe zijde, kasjmier, triviera, linnen of een simpel katoentje. Ze wist ook dat een jurk die schuin van draad geknipt was, heel mooi viel. Als je bij haar kwam dan voelde ze altijd even aan de stof van je jurk of wollen vest en keek daarbij kritisch naar het materiaal door haar leesglaasjes. Of nog brutaler; ze inspecteerde het waslabel aan de binnenkant van je outfit voor exacte informatie omtrent materialenmix. Niet iedereen vond dit een leuke gewoonte. Nu doe ik het zelf.

In een creatieve bui, het was rond 1976 stond ik met twee versleten spijkerbroeken in mijn handen. Van de ene kon ik eigenlijk geen afstand doen, het was een Wrangler. Ik knipte de broek open aan de binnenzijde van de pijpen en knipte het kruis weg. In de driehoek die zo ontstond, stikte ik met de naaimachine de pijpen van de andere broek. Zowel voor als achter. Zie daar mijn nieuwe maxirok van spijkerstof. De kont van de broek zat er nog lekker in. 

Mijn moeder had een hekel aan die rok. Ze verstopte hem wel eens in de werkkast tot mijn grote ergernis. Toen had er natuurlijk een alarmbel moeten gaan rinkelen, maar nee, ik was verliefd op die rok en ging er mee naar school. Het was trouwens best moeilijk fietsen in zo’n strak ding. Aangekomen op de Meindert Hobbemalaan liep ik de keet in waar Roth en Meier je altijd stonden op te wachten. De tweekoppige schoolleiding. Ik was wat aan de late kant en liep goed in het vizier voor de heren. Roth keek naar mijn nieuwe outfit en vroeg schamper:  ‘Wat is dat?’ – ‘Dat is een rok, meneer, die heb ik zelf gemaakt.’ – ‘Je mag nu doorlopen maar ik wil je er nooit meer in zien.’ – ‘Waarom niet? Je ziet toch niks? Hij is maxi, tot op m’n enkels!’- ‘Als jij die rok morgen weer aanhebt, kun je linea recta naar huis vertrekken.’ – ‘Nou zeg, als het nou een hotpants was….’ sputterde ik nog een beetje tegen. ‘Naar je klas!’ En zo droop ik af. Zestien jaar. De rok heb ik thuis nog wel tegen de zin van mijn moeder gedragen maar naar school durfde ik mijn eigen ontwerp niet meer aan te trekken.

Outfit door de week en zondagse kleren

Alsof God kledingvoorschriften geeft. En ja, ook Allah heeft voor sommige fundamentalistische islamieten die status. Dan gaat het om een boerka of nikab voor vrouwen. Blijkbaar zijn er zulke goden waar mensen in geloven. Vroeger en nu nog steeds. Het geeft mij een enorm gevoel van beklemming waardoor ik niet anders dan zuchtend door de tentoonstelling kon lopen, op zoek naar de uitgang (nog een hele wandeling) met een groot verlangen naar frisse lucht. Mijn eigen creativiteit is door een willekeurige, diepgelovige leraar in de kiem gesmoord. Wie weet heeft het mede daardoor zo lang geduurd voordat ik als kunstenaar uit de kast durfde te komen. Ik was 42 jaar. Nee, ik zou je deze Biblebelt-waanzin niet aanraden hoewel de koffie met amandelcake heerlijk is. ‘Bij ons in de Biblebelt‘ is nog te zien t/m 22 september, Museum Catherijneconvent, Lange Nieuwstraat 38, Utrecht.

Advertenties

De stad als jachtterrein

Geplaatst op

Als je vijf seconden kijkt naar een schilderij, zul je weinig opmerken. Kijk je langer, dan ga je op ontdekkingsreis. Je ziet plotseling de vogelpoot van een buizerd, lood van een kerkdak, gebroken glas van een bushokje dat vandalen buit hebben gemaakt of een vrouwelijk geslacht dat een lijmklodder uit de bouw blijkt te zijn.

De kunst van beeldend kunstenaar Els Vegter vindt zijn oorsprong in de toevallige vondst. De Utrechtse Kunstenaar laat zich inspireren door objets trouvée en heeft bovendien een fascinatie voor de huid der dingen. In de tentoonstelling ‘De stad als jachtterrein’ komen vondst, kunstwerk en verhaal samen. In de catalogus wordt van elke vondst de vind-locatie en het jaartal vermeld en het verhaal waarom de kunstenaar juist door dit object geboeid is.
De stad Utrecht, maar ook de regio doet mee, Bilthoven, Maartensdijk en nog iets breder: Rotterdam, Lanzarote, Turkije en o.a. Sydney.

De kunstenaar reist graag, heeft oog voor detail en vindt op straat van alles. Daarnaast krijgt ze vondsten aangereikt van mensen in haar omgeving die haar manier van werken kennen.
In haar atelier ontstaat een compositie waarin verf en vondst samenvallen. De kunstenaar werkt met olieverf op linnen doek. Je bent van harte uitgenodigd voor deze solo-tentoonstelling in de binnenstad van Utrecht.
Galerie Niek Waterbolk, Schoutenstraat 10, Utrecht. Data: 3 t/m 8 september 2019. Openingstijden: 13.00 – 17.30 uur. Zondag 8 september finissage met 16.00 uur borrel. www.elsvegter.nl

Offer – detail Turkse geitenhoorn

Meesterlijke vrouwen

Geplaatst op

Het is nog maar 100 jaar geleden dat het vrouwenkiesrecht is ingevoerd. Toen mijn moeder werd geboren in 1917 konden vrouwen dus niet stemmen of zelfstandig beslissingen nemen. Pas in 1919 werd dit recht van kracht. Het Stedelijk museum in Schiedam grijpt dit jaartal aan om 100 jaar terug te kijken op vrouwen in de kunst. Vaak zijn het vergeten kunstenaars die in de schaduw van mannen werkten of stopten met hun kunst als er kinderen kwamen. De bekendste is wel Charley Toorop, dochter van een eveneens bekende schilder. Veel minder bekend zijn Lou Loeber of Jacoba van Heemskerck, die prachtige glas in lood ramen maakt en mozaïekschilderijen. Van haar hangt een groot citaat aan de museummuur dat me ontroert: ‘Kunst is mijn leven. Het is zo heerlijk hetgeen men in het hoofd heeft, naar buiten te brengen […] Ik kan er niets aan doen. Ik moet steeds werken.’

In deze tentoonstelling leren we het werk van de pioniers kennen en verwant werk van hedendaagse kunstenaars. Zo is mijn favoriete kunstenaar Maartje Korstanje met haar organische werken gekoppeld aan het vroege werk van Lotti van der Gaag. Beide vrouwen laten zich in hun robuuste werk leiden door intuïtie en verbeelding. Joyce Overheul deed onderzoek in Noord Korea wat leidde tot een politiek werk met een dikke grote vuist die de Amerikaanse vlag in stukken verplettert. Het wat agressieve werk is gemaakt van dunne organza dat zachtjes wappert in de zaal waarmee ze een extra laag aan haar werk toevoegt. Zij treedt daarbij in de voetsporen van het politieke werk van Fré Cohen die politieke illustraties maakte in de jaren dertig.

Ook een rauw portret van Raquel van Haver is te zien. Zij kreeg vorig jaar de Koninklijke prijs voor haar robuuste en gelaagde werk van teer, autobanden, karton, plastic, sigaretten, kralen en gips. Een feest om naar te kijken. Haar reiservaringen verwerkt ze in haar schilderijen. Van Haver kreeg daarna een solo in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Haar werk heeft connecties met de portretten van Nola Hatterman. Beide kunstenaars portretteren graag mensen uit hun directe omgeving. Vaak gekleurde mensen waarover vragen worden gesteld terwijl er bij blanke portretten nooit gevraagd wordt; waarom zijn jouw modellen allemaal wit? Het is inspirerend om zoveel meesterlijke vrouwen in de kunst bij elkaar te zien in een kleurrijke tentoonstelling. Je krijgt oog voor de onderlinge verbondenheid en inspiratie. Ik kon het niet laten om na afloop in de museumwinkel een T-shirt te kopen met de opdruk: Ik ben een Meesterlijke vrouw.

De tentoonstelling Meesterlijke vrouwen is nog t/m 8 september te zien in het Stedelijk museum Schiedam

Rothko en ik

Geplaatst op

Vijf minuten alleen met Rothko. Gister kreeg ik de kans in het Stedelijk museum Schiedam. Je loopt eerst naar de suppoost om een nummertje te trekken want je bent niet de enige. 
Na een kopje thee en een rondje Cobra, ben ik aan de beurt en de suppoost in een deftig zwart pak opent de deur van de donkere ruimte. 
Mijn ogen moeten even wennen aan de schemering maar de aandacht gaat gelijk naar het uitgelichte doek aan de muur. Dit is Rothko…
De koptelefoon ligt al klaar om alle geluiden buiten te sluiten.
Allereerst komt dat oranje in de onderpartij op me af. Ik moet kijken. De balk lijkt te gaan zweven en los te komen van de ondergrond. Zo heloranje en intens van kleur. Ik ontdek rafelranden en spannende details aan de randen. Er blijken hele schaduwpartijen achter het oranje verscholen. 
Na een tijdje maken mijn ogen zich los van het dominante oranje en verdwijnen in het rustgevende grijsgroen. Hierin kun je oplossen als in een donker bos. Het trekt je naar binnen, veilig, omhullend en rustgevend. Ook hier ontstaan kleuraccenten binnen de verf en aan de randen. Ik zie zelfs turquoise.
De paarsgrijze kleur omvat de twee kleurvlakken en houdt alles in balans en misschien ook op z’n plaats. De combinatie van kleuren vind ik ook gewoon mooi en verrassend.
Graag kom ik dichterbij en sta op om naar het doek toe te lopen. Dat contrast van de onderpartij die losweekt en op je af komt en de bovenpartij die je naar binnen trekt, wil ik ook graag van dichtbij ervaren. 
Net als ik sta en het doek wil inademen, gaat de deur open. Je wordt de hele tijd met een camera in de gaten gehouden. 
Oh jee, mag ik niet staan?
Nee! De tijd is gewoon al voorbij.
Ongelofelijk, ik kwam er net een beetje in maar de volgende kijkers staan alweer klaar. 
Het was bijzonder om je zo intiem te verbinden met de energie van Rothko.
Een goed idee van een museum om een ruimte te reserveren voor een persoonlijke kijkervaring. Door de stilte en de concentratie beleef je de kunst veel intenser. Is je interesse gewekt? Lees hier een korte biografie over Mark Rothko en over het ontstaan van deze werken die bijna oproepen tot een spirituele ervaring. De ruimte was niet voor niets zo spaarzaam verlicht. Ook dat is Rothko’s wens. Op die manier gaan de kleurvlakken licht geven en spreken.

Ben jij benieuwd wat dit doek met jou doet? ‘Rothko en ik’ is nog te bezoeken t/m 5 januari 2020 in het Stedelijk museum Schiedam. De lopende tentoonstelling kun je dan ook gelijk bezoeken zoals Meesterlijke vrouwen t/m 8 september 2019.

Dromen van bomen

Geplaatst op

Als er meer dan drie van je favoriete kunstenaars meedoen aan een tentoonstelling, wordt deze de moeite waard om te bezoeken. Zo verheugde ik me enorm op de tentoonstelling in het Gorcums Museum ‘Dromen van Bomen’ – Van Ruysdael tot Armando. Meer dan vijftig kunstenaars waaronder Armando, Piet Warffemius, Maria Roosen, Lucebert, Marielle van den Bergh, Anutosh, Leo Gestel en o.a. Joop Moesman tonen in beelden, schilderijen en installaties hun betrokkenheid met boom en bos.

De abstracte droomlandschappen van Anutosh laten een spannende onderwaterwereld zien, een droomwereld waar berkenstammen kris kras doorheen vallen. Zijn perspectief in het schilderen en licht-dondergebruik vind ik heel fascinerend. Zijn natuurgetrouwe weergave van berkenstammen naast de fluoriserende stippen prikkelen de fantasie. In een filmpje op zijn website kun je zien hoe hij zijn doeken laag voor laag opbouwt.

Het videowerk Lilith nodigt uit om even te gaan zitten. Een naakte man en vrouw bevinden zich aan een meer in een bosrijke omgeving, het paradijs. De opnames zijn zeer verstild en vertraagd. Lilith is gebaseerd op een Joodse mythe waarin niet Eva maar Lilith beschouwd wordt als de eerste vrouw in het paradijs. Het verhaal vindt zijn oorsprong in het dubbele scheppingsverhaal in Genesis 1 en 2. In Genesis 1 blijft onvermeld dat de vrouw uit een rib genomen is maar tegelijk geschapen is met Adam, gelijkwaardig dus. Als Lilith inziet dat Adam en zij het nooit eens zullen worden en zij zich niet aan hem wil onderwerpen, ontvlucht ze het paradijs. Sinds jaar en dag is Lilith symbool voor de vrijgevochten vrouw maar in het volksgeloof ook symbool voor verleidster, slang en Satan. De Lilith uit de video is een eigentijdse vertaling met tatoeages en piercings.

Een van de meest kleurrijke schilders van bomen is Gert-Jan Scholte Albers. De pasteuze olieverf spat van het doek en de kunstenaar schuwt niet om complementaire kleuren te gebruiken. Als een boom groen is, maakt hij hem juist rood. Blauwe luchten worden oranje. Deze Groningse kunstenaar trekt er vaak op de brommer met zijn fietskar op uit om buiten in de bossen zijn landschappen te schilderen, eventueel onder een afdekzeil tegen de regen. Dat is zijn werkplek en atelier. Eventuele spetters verwerkt hij net zo makkelijk in zijn compositie op het schilderslinnen als dikke lagen olieverf. Hou je van kleur, dan kun je zijn werk vast waarderen.

De beelden van Maria Roosen zijn ook altijd een feest om naar te kijken. In deze expositie kiest zij voor glas geblazen goudgele elfenbankjes die aan de ruwe boomstam bevestigd zijn. De contrasten in materiaal, textuur en kleuren maken het tot een spannend geheel. Roosen zoekt altijd de uitersten en de tegenstellingen op in haar werk. Zo legde zij ooit twee glasgeblazen volmaakt ronde vrouwenborsten in een wat viezig onopgemaakt bed.

Sjoerd Buisman is een kunstenaar die in Gorinchem geboren is. Voor hem is deze expositie een thuiswedstrijd. Hij onderzoekt in zijn werk de natuurlijke groeiprocessen en maakt die zichtbaar. Hij grijpt in en manipuleert de natuur waarna de natuur zelf een herstelproces inzet. Buisman laat daarmee zien dat de natuur zich altijd volgends bepaalde wetmatigheden manifesteert zoals takken die naar het licht toegroeien. Dromen van bomen is een bezoek zeker waard en nog t/m 15 september te zien in het Gorcums museum.

Delfts blauw

Geplaatst op

Zomerexpositie_delftsblauw_galerie_sille
Zaterdag 22 juni kun je je verbazen over alle tinten blauw.
Delfts blauw speelt de hoofdrol tijdens deze Zomerexpositie van Galerie Sille.
Meer dan 40 kunstenaars verbeelden dit thema in keramiek, fotografie, design, schilderkunst, sieraden, sculpturen en bijzondere installaties. De tentoonstelling presenteert een zeer eigentijdse vertaling van een klassiek thema.
Mijn werken ‘Gebroken Herinnering I en II zullen er ook te zien zijn. Voor deze thematische schilderijen ben ik echt uit mijn comfortzone gekropen. Zowel qua kleurenpalet als qua vormentaal. De oude vaas van mijn moeder, een familie erfstuk, heeft me op het spoor gezet. Een vaas vol beschadigingen en herinneringen aan het ouderlijk huis. Toen wij vroeger met ons grote gezin in Rotterdam woonden, plukte mijn moeder in het voorjaar aan de overkant van ons huis bosjes narcissen. Ze deed dat plukken bij de singel een beetje stiekem en schikte ze vervolgens in haar Delftsblauwe vaas. Na haar dood kreeg ik de vaas die langzaam door de tand des tijds in scherven uit elkaar is gevallen. Op doek zijn de scherven opnieuw tot leven gekomen (detail work in progress).
Work in progress
De feestelijke opening van dit Kunst & Culinair evenement is om 14.00 uur lekker buiten op het terras met Hollandse muziek, blauwe cava en lekkere vis.
Iedereen is van harte welkom vanaf 14.00 uur tot in de late uurtjes.
De Zomerexpositie is daarna nog geopend t/m 31 augustus. Galerie Sille Goudsestraatweg 8 Oudewater

Relaxing Landscapes

Geplaatst op

Diac expo els Vegter 1Kunst in een ziekenhuis. Geen vreemde combinatie omdat van kunst iets troostrijks kan uitgaan in een omgeving waar leed en verdriet samenkomen. Ik merkte dat bij het opbouwen van de expositie en tijdens de keren dat ik de expo bezocht met familie of vrienden. Van verplegend personeel en ook van patiënten kwamen er fijne reacties. ”s Avonds loop ik hier een beetje door de gang en dan kijk ik naar uw werk. Elke keer zie ik weer iets nieuws en ik hou van de kleuren.’ Zomaar een patiënt van de afdeling oncologie. Het zijn landschappen die rust geven, waar je in weg kan dromen ‘Relaxing Landscapes’, ze ontstressen, ook al is het maar voor eventjes. De tentoonstelling is nog te zien t/m 26 februari in DIAK Utrecht, Bosboomstraat 1 Utrecht, 2e etage afdeling Oncologie.

Diac expo els Vegter 3