Els Vegter

Inktspotprijs 2019

Geplaatst op

Tijdens het fietsen van de Zuiderzeeroute kwamen we deze expositie tegen in Hoorn. De tekenkunst in politieke spotprenten is van hoog niveau en gerelateerd aan de actualiteit. Maar het tovert ook een glimlach op je gezicht of afschuw en alles er tussenin. Als je alle 100 tekeningen op een rij ziet, ontrolt het politieke parlementaire jaar zich weer voor je ogen. ‘Oh ja, dat was toen.’ In een prachtig historisch pand in het centrum van Hoorn biedt Expoost ruimte aan deze tentoonstelling waarvan Gorilla de winnaar is met een tekening over Trump waarvan de letters van zijn naam vette tralies vormen.

Trump komt in meerdere gedaanten voorbij. Zijn historische uitspraak ‘Grab them by the pussy’ wordt helder in beeld gebracht met zijn Koreaanse kompaan aan zijn ballen geklikt. Baudet was vaak in het nieuws met zijn boreale gedachtegoed en ook dat komt terug in de Inktspotprenten. Zijn credo om de vrouw terug naar het aanrecht te verbannen is treffend in beeld gebracht. Mark Rutte is doelwit van een aantal spotprenten, als zegenende jongen in een wei vol koeien met CO2-uitstoot zoals de verkiezingsposter van de PSP destijds met een naakte vrouw in een weiland. Of de spotprent vrij naar Botticelli op een grote Shell-schelp. Corona was er nog niet en Rutte was in 2019 nog de lachende jongen nextdoor. Het virus van 2020 heeft hem wellicht serieuzer gemaakt. Het misbruik in de katholieke kerk ontbreekt ook niet. Heel knap om een zwaar onderwerp op zo’n manier te tekenen dat er een lach opborrelt.

Woon je in Noord Holland of ben je toevallig op vakantie in die regio? Hoorn is een ontzettend gezellig stadje en bezoek dan ook de nostalgische tentoonstelling in het Museum van de 20e eeuw met veel aandacht voor de jaren ’50, ’60 en ’70. De expositie INKTSPOT! is nog t/m 19 juli te zien in Expoost, Roode steen 15, Hoorn. De toegang is gratis. Achterin de tuin is nog een mooie beeldententoonstelling te zien.

De Inktspotprijs voor de beste politieke tekening van het parlementaire jaar 2020 wordt 22 september voor de 28e keer uitgereikt in Nieuwspoort Den Haag. Omdat stichting Pers & Prent dit jaar 40 jaar bestaat komt er een bijzondere jubileumcatalogus uit waarin alle prenten staan afgebeeld. Een mooi collector’s item voor de liefhebber van politieke satire.

Utrecht Overvecht in kleurvlakken

Geplaatst op Geupdate op

Tentoonstelling in het Herman van Veen Arts Center

Toen de flats in Utrecht Overvecht werden afgebroken jaren geleden, stond beeldend kunstenaar Astrid Rubie aan de zijlijn. Ze keek door het bouwskelet heen en zag de felle kleuren van de binnenwanden. De bomen in het park stonden er voor als stille getuigen. Met dit beeld is zij als schilder aan de slag gegaan en zo ontstond de serie ‘Overvecht’.
De kleuren van de binnenmuren die tevoorschijn kwamen in het afbraakproces symboliseren eveneens de veelkeurigheid van Overvecht, een multiculturele wijk in Utrecht noord.
De heldere kleuren heeft zij kubistisch in beeld gebracht met daarvoor de suggestie van bomen. Deze bomen zijn niet geschilderd maar vormen de drager zelf. Ze werkt namelijk op houttriplex en kiest haar materiaal in de timmerwerkplaats zorgvuldig uit. Knoesten en lijnen die in het plaatmateriaal zitten, krijgen in haar schilderkunst de suggestie van bomen. De organische vormen in het hout en de grillige lijnen van de stam contrasteren met de rechthoekige verfvlakken.

Een blik op het oneindige


De mooiste exemplaren vind ik die met warmgeel in de bovenhoek waardoor de suggestie van zonlicht wordt gewekt. De witte vlakken die zij soms aanbrengt geven een doorkijkje naar, ja naar wat? De leegte? Het eeuwige? Het tijdloze? Rubie maakt helder werk waar je niet in kunt verdwalen door de strakke lijnen maar die toch de verbeelding aan het werk zetten.
De kunstenaar geeft rondleidingen op verzoek op Landgoed de Paltz waar zich een prachtige vallei bevindt. Dit betreft een oude zandafgraving. Het zand is in de jaren zestig gebruikt om de wijk Overvecht te bouwen. Nu groeien er bijzondere orchideeën.
De tentoonstelling ‘Overvecht’ is te zien t/m 29 maart in het Herman van Veen Arts Center in Soest. Rubie is gastkunstenaar in Landgoed de Paltz 1 waar ook het werk van Herman van Veen te zien is.

Hout met knoesten als drager en de suggestie van bomen

Meesterlijke vrouwen

Geplaatst op

Het is nog maar 100 jaar geleden dat het vrouwenkiesrecht is ingevoerd. Toen mijn moeder werd geboren in 1917 konden vrouwen dus niet stemmen of zelfstandig beslissingen nemen. Pas in 1919 werd dit recht van kracht. Het Stedelijk museum in Schiedam grijpt dit jaartal aan om 100 jaar terug te kijken op vrouwen in de kunst. Vaak zijn het vergeten kunstenaars die in de schaduw van mannen werkten of stopten met hun kunst als er kinderen kwamen. De bekendste is wel Charley Toorop, dochter van een eveneens bekende schilder. Veel minder bekend zijn Lou Loeber of Jacoba van Heemskerck, die prachtige glas in lood ramen maakt en mozaïekschilderijen. Van haar hangt een groot citaat aan de museummuur dat me ontroert: ‘Kunst is mijn leven. Het is zo heerlijk hetgeen men in het hoofd heeft, naar buiten te brengen […] Ik kan er niets aan doen. Ik moet steeds werken.’

In deze tentoonstelling leren we het werk van de pioniers kennen en verwant werk van hedendaagse kunstenaars. Zo is mijn favoriete kunstenaar Maartje Korstanje met haar organische werken gekoppeld aan het vroege werk van Lotti van der Gaag. Beide vrouwen laten zich in hun robuuste werk leiden door intuïtie en verbeelding. Joyce Overheul deed onderzoek in Noord Korea wat leidde tot een politiek werk met een dikke grote vuist die de Amerikaanse vlag in stukken verplettert. Het wat agressieve werk is gemaakt van dunne organza dat zachtjes wappert in de zaal waarmee ze een extra laag aan haar werk toevoegt. Zij treedt daarbij in de voetsporen van het politieke werk van Fré Cohen die politieke illustraties maakte in de jaren dertig.

Ook een rauw portret van Raquel van Haver is te zien. Zij kreeg vorig jaar de Koninklijke prijs voor haar robuuste en gelaagde werk van teer, autobanden, karton, plastic, sigaretten, kralen en gips. Een feest om naar te kijken. Haar reiservaringen verwerkt ze in haar schilderijen. Van Haver kreeg daarna een solo in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Haar werk heeft connecties met de portretten van Nola Hatterman. Beide kunstenaars portretteren graag mensen uit hun directe omgeving. Vaak gekleurde mensen waarover vragen worden gesteld terwijl er bij blanke portretten nooit gevraagd wordt; waarom zijn jouw modellen allemaal wit? Het is inspirerend om zoveel meesterlijke vrouwen in de kunst bij elkaar te zien in een kleurrijke tentoonstelling. Je krijgt oog voor de onderlinge verbondenheid en inspiratie. Ik kon het niet laten om na afloop in de museumwinkel een T-shirt te kopen met de opdruk: Ik ben een Meesterlijke vrouw.

De tentoonstelling Meesterlijke vrouwen is nog t/m 8 september te zien in het Stedelijk museum Schiedam

Rothko en ik

Geplaatst op

Vijf minuten alleen met Rothko. Gister kreeg ik de kans in het Stedelijk museum Schiedam. Je loopt eerst naar de suppoost om een nummertje te trekken want je bent niet de enige. 
Na een kopje thee en een rondje Cobra, ben ik aan de beurt en de suppoost in een deftig zwart pak opent de deur van de donkere ruimte. 
Mijn ogen moeten even wennen aan de schemering maar de aandacht gaat gelijk naar het uitgelichte doek aan de muur. Dit is Rothko…
De koptelefoon ligt al klaar om alle geluiden buiten te sluiten.
Allereerst komt dat oranje in de onderpartij op me af. Ik moet kijken. De balk lijkt te gaan zweven en los te komen van de ondergrond. Zo heloranje en intens van kleur. Ik ontdek rafelranden en spannende details aan de randen. Er blijken hele schaduwpartijen achter het oranje verscholen. 
Na een tijdje maken mijn ogen zich los van het dominante oranje en verdwijnen in het rustgevende grijsgroen. Hierin kun je oplossen als in een donker bos. Het trekt je naar binnen, veilig, omhullend en rustgevend. Ook hier ontstaan kleuraccenten binnen de verf en aan de randen. Ik zie zelfs turquoise.
De paarsgrijze kleur omvat de twee kleurvlakken en houdt alles in balans en misschien ook op z’n plaats. De combinatie van kleuren vind ik ook gewoon mooi en verrassend.
Graag kom ik dichterbij en sta op om naar het doek toe te lopen. Dat contrast van de onderpartij die losweekt en op je af komt en de bovenpartij die je naar binnen trekt, wil ik ook graag van dichtbij ervaren. 
Net als ik sta en het doek wil inademen, gaat de deur open. Je wordt de hele tijd met een camera in de gaten gehouden. 
Oh jee, mag ik niet staan?
Nee! De tijd is gewoon al voorbij.
Ongelofelijk, ik kwam er net een beetje in maar de volgende kijkers staan alweer klaar. 
Het was bijzonder om je zo intiem te verbinden met de energie van Rothko.
Een goed idee van een museum om een ruimte te reserveren voor een persoonlijke kijkervaring. Door de stilte en de concentratie beleef je de kunst veel intenser. Is je interesse gewekt? Lees hier een korte biografie over Mark Rothko en over het ontstaan van deze werken die bijna oproepen tot een spirituele ervaring. De ruimte was niet voor niets zo spaarzaam verlicht. Ook dat is Rothko’s wens. Op die manier gaan de kleurvlakken licht geven en spreken.

Ben jij benieuwd wat dit doek met jou doet? ‘Rothko en ik’ is nog te bezoeken t/m 5 januari 2020 in het Stedelijk museum Schiedam. De lopende tentoonstelling kun je dan ook gelijk bezoeken zoals Meesterlijke vrouwen t/m 8 september 2019.

Dromen van bomen

Geplaatst op

Als er meer dan drie van je favoriete kunstenaars meedoen aan een tentoonstelling, wordt deze de moeite waard om te bezoeken. Zo verheugde ik me enorm op de tentoonstelling in het Gorcums Museum ‘Dromen van Bomen’ – Van Ruysdael tot Armando. Meer dan vijftig kunstenaars waaronder Armando, Piet Warffemius, Maria Roosen, Lucebert, Marielle van den Bergh, Anutosh, Leo Gestel en o.a. Joop Moesman tonen in beelden, schilderijen en installaties hun betrokkenheid met boom en bos.

De abstracte droomlandschappen van Anutosh laten een spannende onderwaterwereld zien, een droomwereld waar berkenstammen kris kras doorheen vallen. Zijn perspectief in het schilderen en licht-dondergebruik vind ik heel fascinerend. Zijn natuurgetrouwe weergave van berkenstammen naast de fluoriserende stippen prikkelen de fantasie. In een filmpje op zijn website kun je zien hoe hij zijn doeken laag voor laag opbouwt.

Het videowerk Lilith nodigt uit om even te gaan zitten. Een naakte man en vrouw bevinden zich aan een meer in een bosrijke omgeving, het paradijs. De opnames zijn zeer verstild en vertraagd. Lilith is gebaseerd op een Joodse mythe waarin niet Eva maar Lilith beschouwd wordt als de eerste vrouw in het paradijs. Het verhaal vindt zijn oorsprong in het dubbele scheppingsverhaal in Genesis 1 en 2. In Genesis 1 blijft onvermeld dat de vrouw uit een rib genomen is maar tegelijk geschapen is met Adam, gelijkwaardig dus. Als Lilith inziet dat Adam en zij het nooit eens zullen worden en zij zich niet aan hem wil onderwerpen, ontvlucht ze het paradijs. Sinds jaar en dag is Lilith symbool voor de vrijgevochten vrouw maar in het volksgeloof ook symbool voor verleidster, slang en Satan. De Lilith uit de video is een eigentijdse vertaling met tatoeages en piercings.

Een van de meest kleurrijke schilders van bomen is Gert-Jan Scholte Albers. De pasteuze olieverf spat van het doek en de kunstenaar schuwt niet om complementaire kleuren te gebruiken. Als een boom groen is, maakt hij hem juist rood. Blauwe luchten worden oranje. Deze Groningse kunstenaar trekt er vaak op de brommer met zijn fietskar op uit om buiten in de bossen zijn landschappen te schilderen, eventueel onder een afdekzeil tegen de regen. Dat is zijn werkplek en atelier. Eventuele spetters verwerkt hij net zo makkelijk in zijn compositie op het schilderslinnen als dikke lagen olieverf. Hou je van kleur, dan kun je zijn werk vast waarderen.

De beelden van Maria Roosen zijn ook altijd een feest om naar te kijken. In deze expositie kiest zij voor glas geblazen goudgele elfenbankjes die aan de ruwe boomstam bevestigd zijn. De contrasten in materiaal, textuur en kleuren maken het tot een spannend geheel. Roosen zoekt altijd de uitersten en de tegenstellingen op in haar werk. Zo legde zij ooit twee glasgeblazen volmaakt ronde vrouwenborsten in een wat viezig onopgemaakt bed.

Sjoerd Buisman is een kunstenaar die in Gorinchem geboren is. Voor hem is deze expositie een thuiswedstrijd. Hij onderzoekt in zijn werk de natuurlijke groeiprocessen en maakt die zichtbaar. Hij grijpt in en manipuleert de natuur waarna de natuur zelf een herstelproces inzet. Buisman laat daarmee zien dat de natuur zich altijd volgends bepaalde wetmatigheden manifesteert zoals takken die naar het licht toegroeien. Dromen van bomen is een bezoek zeker waard en nog t/m 15 september te zien in het Gorcums museum.

Creëren in voeding & kunst

Geplaatst op Geupdate op

collitis haar-kunst-groente-nsmbl-nwformaatWat hebben voeding en kunst gemeen? In ieder geval mijn persoon. Ik houd van beide. Kunst bewonder ik van anderen als ik tentoonstellingen bezoek en ik schrijf daar graag over op dit blog Huidlandschappen. Elk blog is weer een creatie. Van kunst en creativiteit geniet ik bij mijn cursisten die hun eigen werk scheppen en de kunst van creëren geeft mij zelf voldoening bij het schilderen. Er is niets mooiers dan het maken van een kleurrijk schilderij in vette olieverflagen waarbij de verf je steeds weer voor verassingen stelt. Graag laat ik de verf via het paletmes zijn eigen weg zoeken en dan ontstaan vanzelf kleine wondertjes op doek.

Het bruggetje naar voeding is nu snel gelegd. Het scheppen van voeding zie je terug in het bereiden van recepten. Een mooi kunstwerkje op je bord toveren is een kunst apart. Ik doe dat graag en het liefst zonder recept. Deze autonome schilder is ook autonoom koker. Wel let ik op kleuren. Vooral in de herfst kan ik enorm genieten van borden met oranje pompoen met gebakken gele kaas, groene sla en rode tomaat, versierd met bruine gebakken zonnebloempitjes. Voeding in de zin van eten geeft mij ook veel voldoening. Sommige mensen zijn drinkers, maar ik ben echt een eter. Vind ook veel dingen lekker. Gezonde dingen maar ook ongezonde dingen. In de loop der jaren was dat terug te zien aan mijn dijtjes en wangetjes. Sinds een aantal jaren schuift de naald van de weegschaal weer naar links. Als dit zichtbaar wordt in je uiterlijk vragen de meeste vrouwen likkebaardend: hoe doe je dat?

Om een lang verhaal kort te maken: ik ben het een en ander gaan opschrijven. Ook dat is een geweldig creatieproces. Het enige minpuntje is dat je er zolang voor achter de computer moet zitten. Daarom duik ik soms de bibliotheek in voor literatuuronderzoek met een fietstochtje tussendoor. Er wordt momenteel ontzettend veel geschreven over voeding, gezondheid en afvallen. We zitten middenin een gezonde voedingshype terwijl de obesitas oprukt ook onder kinderen. Graag doe ik mijn duit in het zakje en zal me vooral richten op patronen waarin je vastzit waardoor het moeilijk is om gezonder te gaan eten. Vind jij dit interessant? Volg dan het ontstaan van mijn boek via Facebook Balanceren in de Voedseljungle.

Terugkomend op de scheppende kunst. In de zomer geef ik een ZomerSchilder4Daagse materieschilderen voor startende en ervaren schilders. Plezier, creatie, experiment en schilderen in de flow dragen bij aan een zomers vakantiegevoel. Vier dagen lang worden we ook nog verwend met gezonde Ottolenghi-lunches van een culinaire kok. Ja, daar verheug ik me nu al op. Na de zomer kun je op vrijdagochtend komen schilderen in het atelier bij een beginners- of gevorderde groep schilders. In september ben je uitgenodigd om kunst te komen kijken. Een aantal kunstenaars uit ons creatieve pand Concordia doen mee aan de Utrechtse Atelierroute. Zondag 11 en zondag 18 september gaan de atelierdeuren open. Je bent van harte welkom en natuurlijk staat er een lekker hapje klaar!

The Prophecy of Bees – Kunstfort Vijfhuizen

Geplaatst op Geupdate op

Als liefhebber van het werk van Maartje Korstanje ben ik naar Fort Vijfhuizen geweest om haar inspirerende organische werk te zien. Samen met andere beeldend kunstenaars reflecteert zij op de relatie tussen mens en dier. Het uitsterven van de bijenpopulatie wordt als metafoor gebruikt voor de kwetsbaarheid van de natuur. Rudolf Steiner voorspelde al in 1923 dat de bijen het moeilijk gaan krijgen als de kunstmatige bijenteelt voortgezet wordt. Bijen staan wellicht ook bloot aan onze elektromagnetische velden (leve de mobiele telefoon!) waardoor hun fijne voelsprieten niet meer goed kunnen focussen en waardoor hun onderlinge communicatie wordt verstoord. Zo zou het kunnen dat ze de juiste bloemen met honing missen en de bestuiving van landbouwgewassen gevaar loopt. Het Kunstfort is een magische plek voor deze thematiek. In de koude, donkere binnengewelven komt de kunst tot leven en er zouden maar zo duizenden bijen kunnen krioelen. Gelukkig krioelen ze alleen op videoschermen. Korstanje opent de tentoonstelling met een aantal grote sculpturen. Vroeger werkte zij alleen met papier en karton maar de laatste jaren experimenteert ze met andere materialen zoals verf, epoxy en kunstleer. Het glimmende leer suggereert iets van kevers en schilden en contrasteert met de ruige, doorleefde huid van de beelden. Haar werk met de huidachtige structuren en organische vormen blijft mooi om te zien. Er zijn verschillende videowerken en filmpjes van bijen. Zo laat Sara Bjarland de doodsstrijd van een bij zien. Waar eerst het lijf van de bij nog draait en kronkelt en de voelsprieten druk op en neergaan, verstilt het beeld meer en meer totdat alleen nog de trilhaartjes bewegen. Uiteindelijk komt alles tot rust. Als uitsmijter is het oude videowerk van Joseph Beuys te zien waarin hij met een dode haas de galerie doorloopt. Zijn gezicht is ingesmeerd met honing en bladgoud. De thematiek is voor mij niet helemaal uit de verf gekomen. Ik moet eerlijk zeggen dat ik in een koud fort ook weinig geduld kan opbrengen voor allerlei videofilmpjes. Toch is de plek een beleving en de moeite waard. Buitenom het fort is een pad aangelegd met oude grafstenen en bijkomen kan in Restaurant ’t Fort waar ze heerlijke hapjes serveren aan het water. Zie hier de foto’s van de tentoonstelling.

The Prophecy of Bees is nog te zien t/m 19 juni in Fort Vijfhuizen.

Haar!- Centraal Museum Utrecht

Geplaatst op Geupdate op

Ze hadden er zo tussen kunnen hangen in de tentoonstelling Haar!, deze schilderijen met menselijk haar uit 2004, 2008 en 2014. Huid is een thema in mijn werk en het menselijk haar schuurt daar tegenaan. Cellen, weefsels, huidlagen, gezwellen, wonden en littekens  zijn allemaal terug te vinden in mijn organische werk van de afgelopen jaren. Menselijk haar heb ik meerdere malen verwerkt in de olieverf. De donkere pijpenkrullen van manlief zijn favoriet. My man’s hair is de titel van een van de werken. De blonde lokken van mijn zoon van 17 kreeg ik een zakje cadeau toen zijn broer zijn kop had kaalgeschoren. De lokken zijn verwerkt in een soort pauwenogen in het grijsoranje werk getiteld Becoming an adult. Erg schrikken deed ik dan ook niet van deze harige tentoonstelling in hartje Utrecht. Sommigen vinden haar vies, voor mij zit het dicht op de huid. Letterlijk.

Het accent in de tentoonstelling Haar! ligt op mode en toegepaste kunst zoals de harige pumps van Zhu Tian. Ook de geschiedenis krijgt aandacht toen haar nog veel gebruikt werd als aandenken en sieraad. Zoals we nu een foto maken, maakten ze vroeger een kunstig haarstuk ter herinnering. Borduurwerk van haren is te zien op kussenslopen en in de nerven van blaadjes. Heel fijn knoopwerk. Anouk van Klaveren stelt de massaconsumptie in de mode aan de kaak in Project 000 004. Ze heeft van honderden mensen haren verzameld en dit opgeslagen in zakjes met nummers en kleurenkaarten van stofjes gemaakt die haar als grondstof hebben. Van de stof maakt ze vrolijke vlinderdasjes. Haar is ook te zien in meubels, ingelegd in epoxy. Het muzikale videowerk Hair Music The experiment van twee kunstenaars uit Litouwen is prachtig om te zien. De ene man heeft haar tot aan zijn billen en stelt dit beschikbaar als snaren voor de viool van de andere man. De snaren worden opgespannen, bespeeld en uiteindelijk afgeknipt en het hoofd geschoren. Ze eindigen als twee kale mannen. Een ander intrigerend videowerk is Shaving van Bart Hess waarbij een mooie man geschoren wordt met een immens groot scheermes van twee meter lang, camarabreed. Het spel met het scheerschuim wordt een rituele dans.

Indrukwekkend zijn de installaties achterin de zaal. In een video zien we het ontstaan van harige, vilten lappen. Deze worden vermaakt tot warme jassen en jacks met in het etiket: 100% human. Deze kunstenaar verzamelt haren en merkt dat Afro-amerikanen het meeste moeite hebben met het afstaan van haar. Voor hen hoort hun haar echt bij hun identiteit, hun ziel. Zij zien het niet als afval. Het is natuurlijk levend DNA-materiaal. Een gegeven waar kunstenaar Ted Noten op verder heeft geborduurd in zijn koffer van ingegoten kunsthars met een aantal haren. DNA Suitcase heeft hij aangeboden voor een ruimtereis. Het idee was dat een groep klonen van deze mensen op een andere planeet weer bijeen zouden komen maar NASA is  niet op zijn aanbod ingegaan. De installatie Warmth van de Servische kunstenaar Todorovic vult de laatste zaal. Pallets met harige dekens zijn op elkaar gestapeld. Deze installatie maakte hij voor de Biënnale van 2009 voor het Servisch paviljoen. Todorovic verzamelde drie ton haar in kapperszaken en militaire barakken. Het resultaat is 1200 m2 vilten, gerecyclede dekens van menselijk haar. Hier ligt tevens het DNA van een groot deel van de Servische bevolking als een sociale kaart van de natie. De dekens zijn enerzijds functionele objecten en anderzijds symbolisch. Haar wordt nu als afval weggeveegd in kapperszaken. De installatie Warmth maakt duidelijk dat haar ook als grondstof gebruikt kan worden. We sluiten af met het doneren van een lok haar in een grote glazen pot die al meer dan half vol is. Deze haren worden gebruikt in een Gesamtkunstwerk dat aan het einde van de tentoonstelling onthuld wordt. Beelden van de kunstwerken kun je zien op dit fotoblog. De tentoonstelling Haar is zeer de moeite waard en nog te zien t/m 29 mei in het Centraal Museum Utrecht.

Nachtvangst van Heringa/VanKalsbeek

Geplaatst op Geupdate op

Cockpit

Het kunstenaarsduo Heringa/Van Kalsbeek werd in 2013 door het Van Gogh Huis in Zundert uitgenodigd om met de plaatselijke corsobouwers samen te werken aan beelden voor het aardbeienfeest. Het duo greep die gelegenheid met beide handen aan. Het bloemencorso in het Brabantse Zundert is al jarenlang een bron van inspiratie voor Heringa/Van Kalsbeek evenals de vis- en bloemenmarkten in Azië. Vooral het afval achter de kramen prikkelt hun fantasie. Dichterbij huis is het niet de optocht, maar het verval dat optreedt na afloop als de wagens aan weer en wind worden overgeleverd. Zundert wordt elk jaar getroffen door de ‘Corsokoorts’. Grote tenten waar de corsobouwers aan de slag gaan, nemen het dorp over. In deze traditie voegen de kunstenaars in. De corsobouwers lassen grote stalen frames aan elkaar waarna de kunstenaars het verzagen en vervormen. De corsobouwers kijken vooral naar de buitenkant; de kunstenaars kijken naar de binnenkant. Heringa: ‘We willen de vorm van binnen en van buiten laten zien. Alsof iets dicht geweest is en open getrokken is.’ Een veelheid van gelaste lijnen ontstaat. Chaos. Het creatieve proces is gebaseerd op ‘het laten gebeuren’. Het duo neemt de vrijheid om te draaien, weg te gooien, toe te voegen, uit elkaar te halen en weer iets nieuws te maken. Als de vorm goed is, beplakken de kunstenaars het frame met papier en lijm. Een koeienschedel dient als inspiratiebron. Meerdere koeienschedels worden in elkaar gevoegd waardoor een plantaardige, organische vorm ontstaat. In het museum is deze creatie later te bewonderen als een roze, staand beeld Zonder titel. De handtekening van Heringa/Van Kalsbeek wordt gezet door het object te overgieten met epoxy en hars. Zo krijgen de sculpturen vlezige massa.

Orde en chaos

In het werk bestaan geen vastomlijnde plannen. De kunstenaars zijn de regisseurs van het toeval. Hun beelden balanceren op het kantelpunt tussen orde en chaos. De expressieve sculpturen zijn overdadig, dynamisch, bizar en rauw. De assemblages van gevonden voorwerpen, natuurlijke materialen en afgietsels zijn overgoten met gestolde kleuren van giethars, epoxy of glazuur. Een feest om naar te kijken zoals Bountiful 2013. Een puntige rood, roze sculptuur van staal, papier en polyester. Van dichtbij is het net een schilderij. De combinatie van ruige en stoere materialen zoals staal met bleekroze tinten en fragiel papier geven de installaties iets kwetsbaars. Ontroerend intiem. Zoals Snowflake, een liggend object op de grond in tere bleke tinten. Lichtroze en wit. Fragiel papier rondom een stalen frame. Het binnenste van het skelet komt zichtbaar naar buiten. Bij de hangende en bewegende Zwaan is dit nog sterker. Het object in lichtwitte tinten zweeft in een donkere ruimte, bewegend door de luchtstromen. Het karkas is zichtbaar. De huidbewerking met sporen, aders, draadjes en nerfjes is prachtig om te zien. De afhangende hals met kop draait treurig zijn rondjes. Een intiem, verstild beeld. Het organische doet me even denken aan het werk van Maartje Korstanje hoewel die zich meer beperkt in materiaal en kleurgebruik.

Grillige huid

Grilligheid

Door de grillige vormen ontstaan associaties met verwelkende bloemen, lichaamsdelen, koraalriffen of futuristische capsules. De onderwaterwereld met koraalrif en visnetstructuren komt tot leven in The nature of my game uit 2014. De benen van een etalagepop steken brutaal naar buiten. De afdrukken van de onderkant van zwammen laten een hele fijne nerfstructuur zien. Mooi is het contrast met het vroegere werk. Daar ligt de oorsprong. De relatief onbekende keramische beelden die het duo vanaf eind jaren negentig maakte, staan wat stijfjes gepresenteerd in een ‘Chinese kamer’. Het duo begon met het maken van mallen van bloemen, handen en takken. Door het breken van keramiek in de oven en onverwachte glazuureffecten werd de rol van toeval in hun werk steeds groter. De serie steekt schril af bij de ‘Zundertse sculpturen’. Grilligheid is er al wel alsook de zichtbare huidstructuur maar het is nog heel ingehouden. Wat een vrijheid proef ik dan in hun latere, ruimtelijke werk.

Een duo in liefde en werk

Maarten van Kalsbeek en Liet Heringa werken samen vanaf 1998. Ze zijn een kunstenaarsduo en een liefdespaar. Ze zien elkaar dus dag en nacht. Liet heeft daar geen moeite mee: ‘Het is een keuze om samen te werken. Je kunt op avontuur met z’n twee. Dat is juist goed voor de liefde en een goede basis voor het samenzijn.’ In de samenwerking inspireren ze elkaar. Maarten: ‘Het is dingen laten gebeuren door de ander een ingreep te laten doen, hoe de ander invloed heeft op de toevalligheid en hoe je daar vervolgens op doorhakt. De sturing kwijt raken.’ In het illustrerende filmpje is duidelijk te zien hoe ze samen achter een tafel staan met handschoenen aan, druipende objecten aan een waslijn voor zich. Liet giet er wat epoxyhars overheen, de draden en slierten druipen naar beneden. Maarten vangt de draden op en kringelt ze met een verfstokje terug op het voorwerp. Zo werken ze samen, dicht naast elkaar, de waslijn af.

Nachtvangst, Heringa/Van Kalsbeek, Stedelijk Museum ‘s Hertogenbosch, 13 september 2014 t/m 11 januari 2015 http://www.sm-s.nl

Aernout Mik in TivoliVredenburg

Geplaatst op Geupdate op

Image

Meer dan dertig jaar woon ik in Utrecht. Toch ben ik verbaasd hoeveel ruimtelijke kunstwerken er in Utrecht staan, die ik nog nooit gezien heb. Zelfs in mijn eigen wijk waar geen enkel kunstwerk te bekennen is, blijkt de Openbare Basisschool Voordorp met een gekleurd tegelfries verrijkt te zijn door kunstenaar Wim Kok. Het nieuw gepresenteerde dikke boekwerk Beelden in de stad Utrecht geeft een indrukwekkend overzicht. Tijdens de persconferentie krijg ik de kans om het nieuwe werk van Aernout Mik te bewonderen in TivoliVredenburg. Ondertussen vergaap ik mij aan de prachtige nieuwe zalen van het muziekcentrum dat nog niet officieel geopend is en voel me een bofkont. Ik zie de knusse Rondazaal en bovenin Cloud Nine voor jazz, Hertz voor klassiek en Pandora voor dance, een intieme, donkere zaal met paarstinten. Alle zalen zijn verbonden door pleinen en bars. Grote roltrappen brengen de bezoeker naar het volgende niveau. Voordat we het werk van Mik bereiken, rolt het werk van Job Koelewijn onder mijn hand door op de zwarte roltrapband. Koelewijn heeft in zijn Running Cemetry de namen opgenomen van alle artiesten die ooit in Vredenburg hebben opgetreden. In strakke witte letters zie ik Fela Kuti 1938-1997 voorbij komen. Het videowerk van Aernout Mik Zonder titel heeft een prominente positie in TivoliVredenburg. Komend van het centrale plein, de grote, brede houten trap afdalend, staat de bezoeker direct oog in oog met een gigantisch beeldscherm. Verweven met de architectuur van het gebouw is het scherm omgeven door een brede witte lijst, die links breder is. Rechts zit een knik in het scherm waardoor een spannend spel gespeeld wordt met de lichtval. Het beeldscherm bestaat uit twintig grote Sharp-schermen die een loeischerpe kwaliteit afleveren.

Stilte in muziekpaleis

De inhoud van de video (40 min.) is op meerdere lagen zeer passend op deze plek. De kapstok is het werk 4’33 van John Cage. Dit beroemde stuk bestaat uit vier minuten en 33 seconden stilte waarmee Cage de luisteraar bewust wil maken van alle omgevingsgeluiden. De partituur bestaat uit vier lege bladzijden uitgevoerd door het orkest van Asko / Schônberg. De pianist opent de vleugel en zet de stopwatch aan. De muzikanten keren naar binnen voor een minutenlange stilte. Het publiek kijkt en de camera registreert alles. De stilte duurt voort tot het concert voorbij is. Af en toe wordt een bladzijde omgeslagen. De muzikanten gaan staan en nemen het applaus in ontvangst. Mik heeft het muziekstuk ook laten uitvoeren door de metalband Textures. Geloof het of niet; het is echt een ander optreden. Niet alleen is het publiek jonger en in het zwart gekleed. De muzikanten met tatoes en hun vingers geklemd op de gitaarsnaren, hebben het er zichtbaar moeilijk mee. Dat zie je heel goed op een scherm van deze afmeting. Ze frummelen wat met hun haar, kijken wat schichtig om zich heen. Het lijkt alsof de muzikanten van de klassieke uitvoering makkelijker met stilte kunnen omgaan, meer ‘in control’ zijn. Door de manier van filmen van Mik wordt elk zenuwtrekje boven de kaak van de muzikant genadeloos geregistreerd. Zelfs de losse haren op de zwarte kleding van de langharige bandleden van de metalgroep zijn goed te onderscheiden. Vanaf de houten trap kan het publiek tijdens de pauze van voorstellingen de video bekijken waar ook fragmenten van hangjongeren in zijn verwerkt. Dan ontstaat een magisch spel van kijken en bekeken worden. De kijker zit op eenzelfde soort trap als de mensen in het amfitheater in Weert. Waar daar een soort ongemakkelijkheid heerst, kan hier het publiek ongestoord mee gluren. Terwijl de koffiekopjes rinkelen, mensen met elkaar babbelen in de pauze, kan elke bezoeker zich korter of langer onderdompelen in een gespannen stilte en toeschouwer worden van een wonderlijke interactie. Of deelgenoot. Door de trap ontstaat een zekere saamhorigheid. Stilte in een muziekpaleis en een zesde zaal. Een knappe ingreep.

Het hele artikel verschijnt in het zomernummer van Beelden. Opening TivoliVredenburg 21 juni 2014.