elsvegter

Silence out loud, Kranenburgh – tentoonstelling Joost Zwagerman

Geplaatst op Geupdate op

 

Heb je wel eens irritatie over de geluidsoverlast van je buren? Heb je wel eens overwogen je buren aansprakelijk te stellen voor de stilte die zij doorbreken? Kunstenaar Sarah van Sonsbeeck vroeg haar buren om tachtig procent van de huur te betalen omdat zij voor dat gedeelte haar woning vulden met geluidsoverlast. Zij onderzoekt de waarde van stilte en drukt dat uit in munten of goud zoals in haar werk Silence Is Golden But This Is No Silence. In de tentoonstelling laat zij een Faraday Bag en een Anti-Drone Tent zien waarin mobiele telefoons onbereikbaar worden. Zo herovert zij de stilte.
Stilte is onbetaalbaar en kun je niet kopen. Je kunt het wel opzoeken in de natuur, in de muziek of in de kunst. Joost Zwagerman heeft een intrigerende collectie samengesteld van beeldend werk waarbij de broosheid van stilte tastbaar wordt.
In museum Kranenburgh krijgen de werken alle ruimte. De indeling in verschillende zalen en thema’s maakt het beleven van de stilte tot een gelaagde ervaring.
De stilte van het landschap spreekt misschien het meest tot de verbeelding. Uitgestrekte landschappen waar niets gebeurt horen hier thuis zoals het werk van Koen Vermeule en Tornado van Raoul de Keyser maar ook een boom Red Tree met een heftige rode bladerenkroon van Sandra Derks. Het schilderij zuigt je naar binnen en je verdwaalt tussen de duizenden oranje-rode blaadjes in de stilte.
De portrettengalerij hult degene in stilte door een zak over het hoofd, een sluier of een pet voor het hoofd. Het lijkt of ze niet gekend willen worden en ze omhullen zich met stilte en afzondering. Het paars van de sluier in La sacrifeé valt extra op als het gezicht in nevelen gehuld is. Het fotoportret van Bart met gesloten ogen krijgt iets heel verstilds en roept de vraag op of degene slaapt of net is overleden. Waar ligt de grens tussen stilte en dood.

Wat opvalt in deze tentoonstelling is het terughoudend gebruik van kleur. Veel schilderijen of beelden zijn wit, grijs of zwart of een combinatie daarvan. De zwarte schilderijen en zelfportretten van Maaike Schoorel zijn daar een voorbeeld van. Op haar crèmekleurige doeken gebeurt hoegenaamd niets terwijl er zich toch hele taferelen afspelen. De roden worden dan extra opvallend zoals de bladerenkroon van Sandra Derks of de rode koffiepotten van Klaas Gubbels. Een verstild stilleven. Het plezier van de verf is er ook. Dat zag ik het duidelijkst in het werk van schilder Tjebbe Beekman getiteld Der Psychoanalalytiker. De divan en het rode Perzische kleed zijn in uitbundige roden geschilderd met pasteuze verf en klodders hier en daar. Je wilt niets anders dan neerploffen op deze uitnodigende, zachte bank en je overgeven aan het niets. De emailleverf geeft de strakke boekenplanken weer met het Freudiaanse werk binnen handbereik. Hier kan de patiënt tot rust komen, zijn verleden overdenken en zakken in de stilte.

Er is ook de heftige stilte van oorlog en geweld. Kunstenaar Ronald Ophuis is een meester in het weergeven van de gruwelijke stilte. De stille minuten na een terreuraanslag of de bom die ontploft. Zijn werk Schedel toont het oorlogsveld na het geweld. Troosteloos en leeg. Maar ook de stilte na een Miskraam. Een van de meest indringende schilderijen op de tentoonstelling. Het bloed van de vroeggeboorte is nog zichtbaar tussen de benen van de afgebeelde vrouw en druipt op de tegels. Deze moeder ziet haar blijde verwachting in rook opgaan, blijft achter met lege handen en zal geen kirrende babygeluidjes horen. Het blijft voor haar oorverdovend stil. De foto’s van deze tentoonstelling kun je hier bekijken.

Twee jaar is Joost Zwagerman bezig geweest met de voorbereiding van deze tentoonstelling. Er hangen werken van Marlene Dumas, Jan Dibbets, Jan Schoonhoven, Robert Zandvliet, Erwin Olaf, Atelier van Lieshout, Ina van Zyl, Rineke Dijkstra en vele andere internationaal bekende kunstenaars. Er is herkenning en ook verassing bij het nog onbekende werk en de combinaties van werken. Zwagerman is hierin een geweldige gids. Zijn kennis van de beeldende kunst is groots en meeslepend. Bij binnenkomst vallen we gelijk in zes grote schermen met opnames van De Wereld Draait Door. We zien Joost Zwagerman druk gesticulerend in beeld. Zonder dat je de gesprekken kunt volgen, zie je hoe Yvon Jaspers, Ali B en Matthijs van Nieuwkerk aan zijn lippen hangen. Zo ook het publiek. Wat een talent, een charisma en een stem die nooit meer spreken zal.
Deze tentoonstelling krijgt een extra lading omdat Zwagerman de opening nooit heeft meegemaakt vanwege zijn zelfgekozen dood. Ook die stilte is luid aanwezig. Zijn goede vriendin Jessica Durlacher schrijft hierover in de Groene Amsterdammer: “Als iemand die je kent het ongelooflijke doet dat zelfdoding is, laat hij zich plompverloren kennen in zijn meest intieme eenzaamheid. Het is een afwerping van maskers. Als zelfdoder laat je je kennen door nooit meer gekend te kunnen worden, je slaat de deur voor ieders neus dicht.”
De tentoonstelling Silence out loud is nog te zien t/m 12 juni in Museum Kranenburgh, Bergen.

No Walls Expo

Geplaatst op Geupdate op

IMG_1569Bij binnenkomst leuke eettentjes, ligstoelen, picknicktafels en een hele hoek TecArt met de nieuwste technische innovaties. In de duistere hallen van de loods komen de diverse sculpturen prima tot hun recht. Geen witte muren, geen heren in pak, geen wijnglazen met borrelnootjes maar pure kunst in een ruige, spaarzaam uitgelichte omgeving. Waar je je jas gewoon moet aanhouden anders bevries je. In de sjamanistische Kurt Schwitters-achtige installatie Tears from heaven van Toine Klaassen posteer ik mij in een oude tuinstoel. Dit is bizar. Een ‚totalistisch dolhuis der verbeelding’ met dode vogels, opgezette dieren, ratten op sterk water, vogelveren, oesters, spiegels, drums, totems – ik kijk mijn ogen uit. Af en toe opgeschrikt door een harde doffe knal van een sloophamer. Onheilspellend met lichte klassieke muziek op de achtergrond. De geuren van salie, verbrand dennenhout (of is het wiet?) vullen mijn neusgaten. Een bijzondere installatie die de sfeer weergeeft van schranspartijen, after-party’s, oud en nieuwrituelen. In No Walls valt mij vooral het cross-over materiaalgebruik op. Speelgoedpony’s van keramiek, bruinstalen vleugels van een vlieginstallatie die van hout blijken te zijn, een prachtige grote, glazen verlichte bolvorm die bij nadere inspectie van doorzichtig plastic paraplu’s is gemaakt. Een mooi spel van licht en schaduw. Ook Facebook is van de partij in het werk van Peter Keizer met een vijftal opgestoken duimen in verschillend formaat, uitgevoerd in Chinees porselein. Facebook is verboden in China. Indrukwekkend is het werk van Pim Palsgraaf die een rauwe stad laat oprijzen uit het lijf van een dier. Dat is ook iets dat opvalt; veel dieren. Zoals de enge, kronkelende plastic honden van Caroline Coolen, die gepikt lijken van de Italiaanse kunstenaar Paolo Grassino (Beaufort, 2012). De twee dragers Milton& Moos van Pieter Postma dragen een dode, hangende panter, die in de schaduw op de vloer opeens springlevend wordt. Wat een ontdekking om dat opeens te zien. Zo is er veel te kijken in het werk van de 31 Nederlandse kunstenaars en 18 Vlaamse. No Walls op deze unieke locatie is een inspirerende mix van jong, nieuw talent en meer bekende kunstenaars zoals Klaas Gubbels en Sylvia B. De tentoonstelling verwijst bovendien naar het 20-jarig jubileum van het Cultureel Verdrag Vlaanderen-Nederland. En als je dan toch in de buurt bent op Katendrecht, bezoek dan ook even de Fenix Food Factory om de hoek met ambachtelijke ondernemers. Heerlijke zelfgemaakte biologische kaas, vijgenbrood, wijn, worst en meer lekkers. Tussendoor lekker koffiedrinken in die andere oude loods er precies tussenin Posse Espressobar met een heel groovy sfeertje en een mooie gallery met kunstfotografie. Je hebt nog een week!

No Walls Expo nl/vl 17 jan-17 feb 2015 Fenixloods 1 Rotterdam

Februari was de kunstmaand in Rotterdam. Art Rotterdam in de Van Nelle fabriek werd geflankeerd door Rotterdam Contemporary Art Fair (RCartfair) in de Cruise Terminal aan de Wilhelminakade en No Walls Expo in de Fenixloods. Voorheen heette dit Raw Art Fair. Een concept van stichting Field of Dreams die hedendaagse kunst, design, muziek en entertainment samensmelt om een breed publiek te bedienen. Raw is overgegaan in de RCartfair maar het ruige wil wel getoond worden. Dat is momenteel No Walls Expo.


IMG_1614

Papierbiënnale 2012

Geplaatst op Geupdate op

Biografias Alicia Martin

‘Een waterval van boeken’ zo omschreef de NRC de installatie van beeldend kunstenaar Alicia Martin. Het wat saaie Meermanno museum aan de Prinsessegracht in Den Haag heeft een enorme ‘boost gekregen door dit kunstwerk van de Spaanse kunstenaar. De pr-dame vertelt dat er dagelijks automobilisten stoppen en fietsers afstappen om naar boven te kijken waar de waterval lijkt te ontspringen uit het raam. In werkelijkheid zijn de boeken met tyeribs aan een kippengaas-frame gebonden en staan ze los van de monumentale muur van het pand. Ze trotseren weer en wind en de bladzijden kunnen vrij bewegen in de lucht wat het tot een levendig geheel maakt. De boeken die her en der verspreid liggen op de grond vervolmaken het beeld. In de tuin van het museum herhaalt zij dit recept nog een keer rondom een oude eik. De installatie is de publiekstrekker van de Papierbiënnale die dit jaar te zien is op twee locaties. Museum Rijswijk organiseert de papierbiënnale al voor de negende keer. Dit museum heeft er een nieuwe vleugel bij gekregen waardoor alle grote papierkunstwerken goed tot hun recht komen. Van de 250 aangemelde kunstenaars zijn er twintig geselecteerd. ‘Het niveau was hoog dit jaar en het aanbod verrassend’ zegt  curator Anne Kloosterboer van Musem Rijswijk en redacteur van de mooie catalogus. Er is veel ruimtelijk werk te zien dit jaar zoals de organische sculpturen van Frits Achten of de celconstructies van Marlies Adriaanse. Meer maatschappelijk geëngageerd is het werk van Jacqueline Overberg. Zij laat in grote objecten aan de muur de schoonheid van geweld zien. Trekkers van geweerkolven beeldt zij levensgroot uit als abstracte beelden. Ze maakt deze van krantenartikelen die geweld en oorlog als onderwerp hebben. Genoeg materiaal dus. Ze bewerkt deze geweren met papier-maché en een polystyreen waardoor het een steenachtig en zware uitstraling krijgt. Tijdens het bekijken van de tentoonstelling is er altijd de verbazing en de verwondering voor zoveel ambachtelijke inspanningen. Kunstenaars die regel voor regel boeken uitsnijden om tot nieuwe fragiele vormen te komen. Het werk van architect Michael Hansmeyer dwingt respect af. Hij maakt met behulp van ingewikkelde computerberekeningen prachtige insnijdingen met laser in papier. Deze vellen stapelt hij en zo creëert hij vervolgens majestueuze zuilen. In Rijswijk is niet de zuil te zien, die staat in Zürich te pronken, maar wel het ‘negatief’ waar de zuil uitkomt. Voor dieptewerking had er een spiegel onder het beeld moeten staan maar die kwam helaas gebroken aan twee dagen voordat de tentoonstelling openging. ‘Dat hebben we dus maar laten zitten’ vertelt Anne Kloosterboer. Geeft niks, het is zo al adembenemend genoeg. De Papierbiënnale 2012 is nog te bezoeken t/m 25 november. Deze foto’s geven een indruk van al het moois.