kunst

Meesterlijke vrouwen

Geplaatst op

Het is nog maar 100 jaar geleden dat het vrouwenkiesrecht is ingevoerd. Toen mijn moeder werd geboren in 1917 konden vrouwen dus niet stemmen of zelfstandig beslissingen nemen. Pas in 1919 werd dit recht van kracht. Het Stedelijk museum in Schiedam grijpt dit jaartal aan om 100 jaar terug te kijken op vrouwen in de kunst. Vaak zijn het vergeten kunstenaars die in de schaduw van mannen werkten of stopten met hun kunst als er kinderen kwamen. De bekendste is wel Charley Toorop, dochter van een eveneens bekende schilder. Veel minder bekend zijn Lou Loeber of Jacoba van Heemskerck, die prachtige glas in lood ramen maakt en mozaïekschilderijen. Van haar hangt een groot citaat aan de museummuur dat me ontroert: ‘Kunst is mijn leven. Het is zo heerlijk hetgeen men in het hoofd heeft, naar buiten te brengen […] Ik kan er niets aan doen. Ik moet steeds werken.’

In deze tentoonstelling leren we het werk van de pioniers kennen en verwant werk van hedendaagse kunstenaars. Zo is mijn favoriete kunstenaar Maartje Korstanje met haar organische werken gekoppeld aan het vroege werk van Lotti van der Gaag. Beide vrouwen laten zich in hun robuuste werk leiden door intuïtie en verbeelding. Joyce Overheul deed onderzoek in Noord Korea wat leidde tot een politiek werk met een dikke grote vuist die de Amerikaanse vlag in stukken verplettert. Het wat agressieve werk is gemaakt van dunne organza dat zachtjes wappert in de zaal waarmee ze een extra laag aan haar werk toevoegt. Zij treedt daarbij in de voetsporen van het politieke werk van Fré Cohen die politieke illustraties maakte in de jaren dertig.

Ook een rauw portret van Raquel van Haver is te zien. Zij kreeg vorig jaar de Koninklijke prijs voor haar robuuste en gelaagde werk van teer, autobanden, karton, plastic, sigaretten, kralen en gips. Een feest om naar te kijken. Haar reiservaringen verwerkt ze in haar schilderijen. Van Haver kreeg daarna een solo in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Haar werk heeft connecties met de portretten van Nola Hatterman. Beide kunstenaars portretteren graag mensen uit hun directe omgeving. Vaak gekleurde mensen waarover vragen worden gesteld terwijl er bij blanke portretten nooit gevraagd wordt; waarom zijn jouw modellen allemaal wit? Het is inspirerend om zoveel meesterlijke vrouwen in de kunst bij elkaar te zien in een kleurrijke tentoonstelling. Je krijgt oog voor de onderlinge verbondenheid en inspiratie. Ik kon het niet laten om na afloop in de museumwinkel een T-shirt te kopen met de opdruk: Ik ben een Meesterlijke vrouw.

De tentoonstelling Meesterlijke vrouwen is nog t/m 8 september te zien in het Stedelijk museum Schiedam

Creëren in voeding & kunst

Geplaatst op Geupdate op

collitis haar-kunst-groente-nsmbl-nwformaatWat hebben voeding en kunst gemeen? In ieder geval mijn persoon. Ik houd van beide. Kunst bewonder ik van anderen als ik tentoonstellingen bezoek en ik schrijf daar graag over op dit blog Huidlandschappen. Elk blog is weer een creatie. Van kunst en creativiteit geniet ik bij mijn cursisten die hun eigen werk scheppen en de kunst van creëren geeft mij zelf voldoening bij het schilderen. Er is niets mooiers dan het maken van een kleurrijk schilderij in vette olieverflagen waarbij de verf je steeds weer voor verassingen stelt. Graag laat ik de verf via het paletmes zijn eigen weg zoeken en dan ontstaan vanzelf kleine wondertjes op doek.

Het bruggetje naar voeding is nu snel gelegd. Het scheppen van voeding zie je terug in het bereiden van recepten. Een mooi kunstwerkje op je bord toveren is een kunst apart. Ik doe dat graag en het liefst zonder recept. Deze autonome schilder is ook autonoom koker. Wel let ik op kleuren. Vooral in de herfst kan ik enorm genieten van borden met oranje pompoen met gebakken gele kaas, groene sla en rode tomaat, versierd met bruine gebakken zonnebloempitjes. Voeding in de zin van eten geeft mij ook veel voldoening. Sommige mensen zijn drinkers, maar ik ben echt een eter. Vind ook veel dingen lekker. Gezonde dingen maar ook ongezonde dingen. In de loop der jaren was dat terug te zien aan mijn dijtjes en wangetjes. Sinds een aantal jaren schuift de naald van de weegschaal weer naar links. Als dit zichtbaar wordt in je uiterlijk vragen de meeste vrouwen likkebaardend: hoe doe je dat?

Om een lang verhaal kort te maken: ik ben het een en ander gaan opschrijven. Ook dat is een geweldig creatieproces. Het enige minpuntje is dat je er zolang voor achter de computer moet zitten. Daarom duik ik soms de bibliotheek in voor literatuuronderzoek met een fietstochtje tussendoor. Er wordt momenteel ontzettend veel geschreven over voeding, gezondheid en afvallen. We zitten middenin een gezonde voedingshype terwijl de obesitas oprukt ook onder kinderen. Graag doe ik mijn duit in het zakje en zal me vooral richten op patronen waarin je vastzit waardoor het moeilijk is om gezonder te gaan eten. Vind jij dit interessant? Volg dan het ontstaan van mijn boek via Facebook Balanceren in de Voedseljungle.

Terugkomend op de scheppende kunst. In de zomer geef ik een ZomerSchilder4Daagse materieschilderen voor startende en ervaren schilders. Plezier, creatie, experiment en schilderen in de flow dragen bij aan een zomers vakantiegevoel. Vier dagen lang worden we ook nog verwend met gezonde Ottolenghi-lunches van een culinaire kok. Ja, daar verheug ik me nu al op. Na de zomer kun je op vrijdagochtend komen schilderen in het atelier bij een beginners- of gevorderde groep schilders. In september ben je uitgenodigd om kunst te komen kijken. Een aantal kunstenaars uit ons creatieve pand Concordia doen mee aan de Utrechtse Atelierroute. Zondag 11 en zondag 18 september gaan de atelierdeuren open. Je bent van harte welkom en natuurlijk staat er een lekker hapje klaar!

Nachtvangst van Heringa/VanKalsbeek

Geplaatst op Geupdate op

Cockpit

Het kunstenaarsduo Heringa/Van Kalsbeek werd in 2013 door het Van Gogh Huis in Zundert uitgenodigd om met de plaatselijke corsobouwers samen te werken aan beelden voor het aardbeienfeest. Het duo greep die gelegenheid met beide handen aan. Het bloemencorso in het Brabantse Zundert is al jarenlang een bron van inspiratie voor Heringa/Van Kalsbeek evenals de vis- en bloemenmarkten in Azië. Vooral het afval achter de kramen prikkelt hun fantasie. Dichterbij huis is het niet de optocht, maar het verval dat optreedt na afloop als de wagens aan weer en wind worden overgeleverd. Zundert wordt elk jaar getroffen door de ‘Corsokoorts’. Grote tenten waar de corsobouwers aan de slag gaan, nemen het dorp over. In deze traditie voegen de kunstenaars in. De corsobouwers lassen grote stalen frames aan elkaar waarna de kunstenaars het verzagen en vervormen. De corsobouwers kijken vooral naar de buitenkant; de kunstenaars kijken naar de binnenkant. Heringa: ‘We willen de vorm van binnen en van buiten laten zien. Alsof iets dicht geweest is en open getrokken is.’ Een veelheid van gelaste lijnen ontstaat. Chaos. Het creatieve proces is gebaseerd op ‘het laten gebeuren’. Het duo neemt de vrijheid om te draaien, weg te gooien, toe te voegen, uit elkaar te halen en weer iets nieuws te maken. Als de vorm goed is, beplakken de kunstenaars het frame met papier en lijm. Een koeienschedel dient als inspiratiebron. Meerdere koeienschedels worden in elkaar gevoegd waardoor een plantaardige, organische vorm ontstaat. In het museum is deze creatie later te bewonderen als een roze, staand beeld Zonder titel. De handtekening van Heringa/Van Kalsbeek wordt gezet door het object te overgieten met epoxy en hars. Zo krijgen de sculpturen vlezige massa.

Orde en chaos

In het werk bestaan geen vastomlijnde plannen. De kunstenaars zijn de regisseurs van het toeval. Hun beelden balanceren op het kantelpunt tussen orde en chaos. De expressieve sculpturen zijn overdadig, dynamisch, bizar en rauw. De assemblages van gevonden voorwerpen, natuurlijke materialen en afgietsels zijn overgoten met gestolde kleuren van giethars, epoxy of glazuur. Een feest om naar te kijken zoals Bountiful 2013. Een puntige rood, roze sculptuur van staal, papier en polyester. Van dichtbij is het net een schilderij. De combinatie van ruige en stoere materialen zoals staal met bleekroze tinten en fragiel papier geven de installaties iets kwetsbaars. Ontroerend intiem. Zoals Snowflake, een liggend object op de grond in tere bleke tinten. Lichtroze en wit. Fragiel papier rondom een stalen frame. Het binnenste van het skelet komt zichtbaar naar buiten. Bij de hangende en bewegende Zwaan is dit nog sterker. Het object in lichtwitte tinten zweeft in een donkere ruimte, bewegend door de luchtstromen. Het karkas is zichtbaar. De huidbewerking met sporen, aders, draadjes en nerfjes is prachtig om te zien. De afhangende hals met kop draait treurig zijn rondjes. Een intiem, verstild beeld. Het organische doet me even denken aan het werk van Maartje Korstanje hoewel die zich meer beperkt in materiaal en kleurgebruik.

Grillige huid

Grilligheid

Door de grillige vormen ontstaan associaties met verwelkende bloemen, lichaamsdelen, koraalriffen of futuristische capsules. De onderwaterwereld met koraalrif en visnetstructuren komt tot leven in The nature of my game uit 2014. De benen van een etalagepop steken brutaal naar buiten. De afdrukken van de onderkant van zwammen laten een hele fijne nerfstructuur zien. Mooi is het contrast met het vroegere werk. Daar ligt de oorsprong. De relatief onbekende keramische beelden die het duo vanaf eind jaren negentig maakte, staan wat stijfjes gepresenteerd in een ‘Chinese kamer’. Het duo begon met het maken van mallen van bloemen, handen en takken. Door het breken van keramiek in de oven en onverwachte glazuureffecten werd de rol van toeval in hun werk steeds groter. De serie steekt schril af bij de ‘Zundertse sculpturen’. Grilligheid is er al wel alsook de zichtbare huidstructuur maar het is nog heel ingehouden. Wat een vrijheid proef ik dan in hun latere, ruimtelijke werk.

Een duo in liefde en werk

Maarten van Kalsbeek en Liet Heringa werken samen vanaf 1998. Ze zijn een kunstenaarsduo en een liefdespaar. Ze zien elkaar dus dag en nacht. Liet heeft daar geen moeite mee: ‘Het is een keuze om samen te werken. Je kunt op avontuur met z’n twee. Dat is juist goed voor de liefde en een goede basis voor het samenzijn.’ In de samenwerking inspireren ze elkaar. Maarten: ‘Het is dingen laten gebeuren door de ander een ingreep te laten doen, hoe de ander invloed heeft op de toevalligheid en hoe je daar vervolgens op doorhakt. De sturing kwijt raken.’ In het illustrerende filmpje is duidelijk te zien hoe ze samen achter een tafel staan met handschoenen aan, druipende objecten aan een waslijn voor zich. Liet giet er wat epoxyhars overheen, de draden en slierten druipen naar beneden. Maarten vangt de draden op en kringelt ze met een verfstokje terug op het voorwerp. Zo werken ze samen, dicht naast elkaar, de waslijn af.

Nachtvangst, Heringa/Van Kalsbeek, Stedelijk Museum ‘s Hertogenbosch, 13 september 2014 t/m 11 januari 2015 http://www.sm-s.nl

Koninklijke Prijs voor vrije schilderkunst 2014

Geplaatst op Geupdate op

niels

Het kan nog net dit weekend, een bezoek aan de tentoonstelling in het Paleis op de Dam. De Koninklijke Prijs voor de Schilderkunst 2014 is dit jaar op 10 oktober uitgereikt door Koning Willem-Alexander aan Jessica Skowroneck, Koen Dodeman, Bob Eikelboom en Niels Broszat. Laat Niels nu een bekende zijn namelijk collega-docent. Beide geven we les aan cursisten op de AKM in Mijdrecht. Deze week gaf hij aan belangstellenden en cursisten een rondleiding. Heel inspirerend om hem te horen vertellen over zijn eigen werk en het werk van andere kunstenaars. Niels is begonnen met het schilderen van middeleeuwse bloemstukken en boeketten. Hij gaf hier zijn eigen twist aan. Door een bezoek aan het Catherijneconvent in Utrecht, raakte hij geïnspireerd door iconen en vooral door de sfeer die dit soort beelden uitstralen. Die sfeer probeert hij te treffen in zijn kleine werken op paneel. Warme tinten in olieverf en eitempera met versieringen die net geen decoraties zijn, lijnen die net niet lopen zoals je zou verwachten. Zijn doeken stralen een Afrikaanse warmte uit, een gloed met intrigerende details. Zo laat hij de knoesten en barsten in het paneel eronder meewerken in het beeld. Overigens schilderen de jonge schilders (kunstenaars zijn allemaal onder de 35 jaar) graag op oude dragers. Het varieert van stukken mdf tot oud hout en ruwe lappen linnen die grof op een frame zijn geniet. Niels vertelde dat hij zelf ook veel geschilderd heeft op hout uit de container. De uitdaging lag er voor hem in om van iets ouds, van afval, weer iets nieuws te maken, een kunstwerk. De collectie die hij voor het Paleis heeft gemaakt is op zelfgemaakte panelen met zwaluwstaartverbindingen geschilderd. In de tentoonstelling waren ook opvallend veel kleine werken te zien, niet veel groter dan een ansichtkaart. Als kijker wordt er wat van je gevraagd terwijl grote werken je gelijk verleiden of verpletteren. Het werk van Hugo Tieleman vond ik erg mooi. Robuust werk van diverse materialen met een landschappelijke insteek. Tieleman hoort bij de genomineerden en greep net mis voor het goud. Een afwisselende tentoonstelling met veel inspiratie voor schilders, nog te bekijken t/m 2 november. Koninklijk Paleis Amsterdam.

Konikl.prijs Hugo

Call of the Mall

Geplaatst op Geupdate op

persistent illusions SONY DSC SONY DSCOudere Utrechters herinneren het zich misschien nog; de opening van Hoog Catherijne in 1973. De band Pussycat trad op en de koningin maakte haar opwachting in dit wonderschone shoppingparadijs met palmen, dakterrassen, zithoekjes, een theater, volières, kunst en kroonluchters. Het moest een ontmoetingsplek worden voor bewoners en winkelend publiek. Nog geen tien jaar later zaten daklozen op de bankjes van bewoners en werden gangen gesloten, junks weggejaagd en het meubilair hufterproof gemaakt. Kantoren kwamen leeg te staan, het nieuwe werken deed zijn intrede, shoppen bij webwinkels nam toe en winkels gingen failliet. De droom brokkelde langzaam af. De utopie van architecten transformeerde langzaam tot een dystopie. Dit jaar bestaat het winkelcentrum veertig jaar  en gaat gigantisch op de schop. Een mooie aanleiding voor kunstenaars om op dit spannende grensvlak tussen afbraak en vernieuwing kunst te tonen. Zo ontstond het initiatief Call of the Mall. Het kunstenaarstrio Troika speelt in op die grandeur van vroeger toen Hoog Catherijne nog een fontein had, een plek van herkenning en ontmoeting. Koningin Beatrix opende het winkelcentrum door de fontein te laten spuiten. Troika schept met Persistent Illusions een fontein anno 2013 en een nieuwe illusie. Kabels in pasteltinten worden met grote snelheid opgezogen en weer uitgespuwd. Van een afstand lijkt het een fontein en heeft diezelfde aantrekkingskracht op mensen. Onder bewonderende blikken ontstaan korte gesprekken tussen vreemden. Dit gebeurt ook in de gloednieuwe parkeergarage onder het Godebaldkwartier. Het viel kunstenaar Maze de Boer op dat deze nieuwe ondergrondse plek zo contrasteert met het oude en deels vervallen Hoog Catherijne. Hij maakte zijn installatie 1973 in de parkeergarage en stemde de kleuren af op het strakke interieur. Hij heeft een set auto’s uit 1973 geparkeerd in de vakken en grijs geverfd. Netjes in het gelid staan een Daf, een Saab, een Eend, een Peugeot en nog wat modellen uit die tijd. Een parkeergarage is doorgaans een plek om snel te komen en weer weg te gaan maar nu blijven mensen (vooral mannen) staan kijken en zich verlekkeren. Auto’s uit die tijd zijn karakteristieker dan nu en bijna iedereen heeft wel een herinnering aan dat ene model waarin je vader reed of wat je eigen eerste autootje was. Zo ontstaan verhalen op een plek waar doorgaans niemand stil staat. Aan Call of the Mall doen twintig (inter)nationale kunstenaars mee en het maakt Hoog Catherijne tot een kunstlocatie die zeker de moeite van het bezoeken waard is. Laat je verrassen door de Mondriaan-girls, het theater, de mega-tekening van Robbie Cornelissen, de levensechte Tankman, de Vergunningvolle zone, het tuintje op het dakterras waar elke vrijdag gewerkt wordt en die prachtige theepot van Lilly van der Stokker. De foto’s zie je hier. Informatiepunt en een plattegrond zijn te vinden bij Hoog Brabant voor de fontein van Troika. Call of the Mall in Hoog Catherijne en rondom het stationsgebied is nog te bezoeken t/m 22 september 2013.

Dit is een voorpublicatie uit het artikel voor Beelden dat eind september verschijnt.